श्रीकृष्ण हे हिंदू धर्मातील सर्वात प्रिय आणि पूजनीय देवता आहेत. मग ते लोणी चोरणारे बाळकृष्ण असो, बासरी वाजवणारे गोपाळकृष्ण असो किंवा गीतेचा उपदेश देणारे पार्थसारथी — कृष्णाच्या प्रत्येक रूपाला एक विशेष नाव आहे.
या लेखात आम्ही कृष्णाची नावे मराठी (Krishna Names in Marathi) मध्ये एका सोप्या यादीच्या स्वरूपात दिली आहेत — मराठी नाव, उच्चार आणि अर्थ यांसह. तुम्ही कृष्णाची 108 नावे शोधत असाल, बाळाचं नाव ठेवायला कृष्णाचं एखादं सुंदर नाव हवं असेल, किंवा भक्तीसाठी नामावली हवी असेल — हा लेख तुमच्यासाठीच आहे.
विद्यार्थ्यांना, पालकांना, भक्तांना आणि मराठी शिकणाऱ्या सर्वांना ही कृष्णाची नावे (Lord Krishna Names in Marathi) यादी नक्कीच उपयोगी पडेल. चला तर मग, एक एक नाव अर्थासह जाणून घेऊया!
श्रीकृष्णाची संपूर्ण नावे — मुख्य यादी 📜
खाली श्रीकृष्णाच्या सर्वात प्रसिद्ध आणि महत्त्वाच्या नावांची संपूर्ण यादी दिली आहे. प्रत्येक नावाचा मराठीतला उच्चार आणि हिंदी/इंग्रजी अर्थ सोबत दिला आहे, जेणेकरून सगळ्यांना समजेल.
| क्र. | मराठी नाव | Roman (Pronunciation) | हिंदी/English अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | कृष्ण | Krishna | काळा, गडद रंगाचा / The Dark One |
| 2 | गोविंद | Govinda | गायींचे रक्षण करणारा / Protector of Cows |
| 3 | माधव | Madhava | लक्ष्मीचा पती / Husband of Lakshmi |
| 4 | गोपाळ | Gopal | गायी चरवणारा / Cowherd |
| 5 | केशव | Keshava | सुंदर केसांचा / One with Beautiful Hair |
| 6 | वासुदेव | Vasudev | वसुदेवाचा पुत्र / Son of Vasudev |
| 7 | हरी | Hari | पापांचे हरण करणारा / Remover of Sins |
| 8 | मुरलीधर | Murlidhar | बासरी धारण करणारा / Flute Bearer |
| 9 | मोहन | Mohan | मोहित करणारा / One Who Enchants |
| 10 | मुकुंद | Mukunda | मुक्ती देणारा / Giver of Liberation |
| 11 | श्याम | Shyam | सावळा, काळा / Dark-complexioned |
| 12 | नंदकुमार | Nandkumar | नंदाचा मुलगा / Son of Nanda |
| 13 | गिरिधर | Giridhar | पर्वत उचलणारा / Lifter of Mountain |
| 14 | रणछोडराय | Ranchhodrai | रणभूमी सोडणारा / One Who Left Battlefield |
| 15 | जगन्नाथ | Jagannath | जगाचा स्वामी / Lord of the World |
| 16 | देवकीनंदन | Devakinandan | देवकीचा पुत्र / Son of Devaki |
| 17 | यशोदानंदन | Yashodanandan | यशोदेचा लाडका / Beloved of Yashoda |
| 18 | दामोदर | Damodar | दोरीने बांधलेला / Tied with a Rope |
| 19 | मनोहर | Manohar | मन हरण करणारा / Heart Stealer |
| 20 | बनमाळी | Banmali | वनमाला धारण करणारा / Wearer of Forest Garland |
| 21 | मुरारी | Murari | मुर दैत्याचा नाश करणारा / Slayer of Demon Mura |
| 22 | अच्युत | Achyut | कधीही न ढळणारा / Infallible |
| 23 | अनंत | Anant | ज्याला अंत नाही / Infinite |
| 24 | नारायण | Narayan | सर्वव्यापी / All-pervading |
| 25 | पुरुषोत्तम | Purushottam | सर्वश्रेष्ठ पुरुष / Supreme Being |
| 26 | विष्णू | Vishnu | सर्वव्यापक / All-pervading God |
| 27 | पद्मनाभ | Padmanabh | नाभीतून कमळ उगवणारा / Lotus-naveled |
| 28 | चक्रपाणी | Chakrapani | सुदर्शन चक्र धारण करणारा / Holder of Discus |
| 29 | श्रीधर | Shridhar | लक्ष्मीला धारण करणारा / Bearer of Lakshmi |
| 30 | मधुसूदन | Madhusudan | मधु दैत्याचा संहारकर्ता / Slayer of Demon Madhu |
| 31 | त्रिविक्रम | Trivikram | तीन पावलांनी विश्व व्यापणारा / Three-step Conqueror |
| 32 | वामन | Vaman | बुटका अवतार / The Dwarf Incarnation |
| 33 | हृषिकेश | Hrishikesh | इंद्रियांचा स्वामी / Master of Senses |
| 34 | पार्थसारथी | Parthasarathi | अर्जुनाचा सारथी / Charioteer of Arjuna |
| 35 | जनार्दन | Janardan | लोकांचे पालन करणारा / Protector of People |
| 36 | उपेंद्र | Upendra | इंद्राचा धाकटा बंधू / Younger Brother of Indra |
| 37 | वनमाळी | Vanmali | वनमाला परिधान करणारा / Wearer of Wild Flowers Garland |
| 38 | पीतांबर | Pitambar | पिवळे वस्त्र धारण करणारा / Wearer of Yellow Garments |
| 39 | कंसारी | Kansari | कंसाचा शत्रू / Enemy of Kansa |
| 40 | द्वारकाधीश | Dwarakadhish | द्वारकेचा राजा / King of Dwarka |
| 41 | गोपीनाथ | Gopinath | गोपींचा स्वामी / Lord of Gopis |
| 42 | रासबिहारी | Rasbihari | रासलीला करणारा / Performer of Raas Leela |
| 43 | बालकृष्ण | Balkrishna | बालरूपातील कृष्ण / Child Krishna |
| 44 | लीलाधर | Liladhar | दिव्य लीला करणारा / Performer of Divine Play |
| 45 | विश्वरूप | Vishwaroop | विश्वरूप दाखवणारा / Cosmic Form |
| 46 | योगेश्वर | Yogeshwar | योगाचा ईश्वर / Lord of Yoga |
| 47 | धनंजय | Dhananjay | संपत्ती जिंकणारा / Winner of Wealth |
| 48 | शंखधारी | Shankhdhāri | शंख धारण करणारा / Conch Bearer |
| 49 | वैकुंठनाथ | Vaikunthanath | वैकुंठाचा स्वामी / Lord of Vaikuntha |
| 50 | कमलनयन | Kamalnayan | कमळासारखे डोळे असणारा / Lotus-eyed |
| 51 | घनश्याम | Ghanashyam | मेघासारखा सावळा / Dark as Clouds |
| 52 | रमापती | Ramapati | लक्ष्मीचा पती / Husband of Rama (Lakshmi) |
| 53 | शारंगपाणी | Sharangpani | शारंग धनुष्य धारण करणारा / Holder of Bow Sharanga |
| 54 | गदाधर | Gadadhar | गदा धारण करणारा / Mace Bearer |
| 55 | विठ्ठल | Vitthal | विटेवर उभा राहणारा / One Standing on Brick |
| 56 | पांडुरंग | Pandurang | गोरा, शुभ्र रंगाचा / White-complexioned |
| 57 | रुक्मिणीवल्लभ | Rukminivallabh | रुक्मिणीचा प्रियकर / Beloved of Rukmini |
| 58 | सत्यभामेश | Satyabhamesh | सत्यभामेचा पती / Husband of Satyabhama |
| 59 | राधावल्लभ | Radhavallabh | राधेचा प्रियकर / Beloved of Radha |
| 60 | कुंजबिहारी | Kunjbihari | कुंजात विहार करणारा / One Who Roams in Groves |
Also Read: गणपतीची नावे मराठीत (Ganapati Names in Marathi)
कृष्णाची 108 नावे — पवित्र अष्टोत्तर नामावली 🙏
हिंदू परंपरेत कोणत्याही देवतेची 108 नावे अत्यंत पवित्र मानली जातात. कृष्णाची 108 नावे म्हणजे “श्रीकृष्ण अष्टोत्तर शतनामावली.” वरील 60 नावांव्यतिरिक्त, पुढील नावे या पवित्र 108 नामावलीत येतात:
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 61 | अधोक्षज | Adhokshaj | इंद्रियांच्या पलीकडचा / Beyond Senses |
| 62 | ऋषभ | Rushabh | सर्वश्रेष्ठ / The Best |
| 63 | सर्वेश्वर | Sarveshwar | सर्वांचा ईश्वर / God of All |
| 64 | विश्वंभर | Vishwambhar | विश्वाचे पालन करणारा / Sustainer of Universe |
| 65 | कैटभारी | Kaitabhari | कैटभ दैत्याचा नाश करणारा / Slayer of Kaitabh |
| 66 | शौरी | Shauri | शूरवीर / The Brave One |
| 67 | वृषभाक्ष | Vrishabhaksha | धर्माचे डोळे असणारा / Righteous-eyed |
| 68 | सनातन | Sanatan | शाश्वत / Eternal |
| 69 | वृंदावनचंद्र | Vrindavanchandra | वृंदावनाचा चंद्र / Moon of Vrindavan |
| 70 | श्रीनिवास | Shrinivas | लक्ष्मीचे निवासस्थान / Abode of Lakshmi |
| 71 | गोवर्धनधारी | Govardhandhari | गोवर्धन पर्वत उचलणारा / Lifter of Govardhan |
| 72 | नवनीतचोर | Navneetchor | लोणी चोरणारा / Butter Thief |
| 73 | मखनचोर | Makhanchor | लोणी चोरणारा / Butter Stealer |
| 74 | यदुनंदन | Yadunandan | यदुवंशाचा मुलगा / Son of Yadu Clan |
| 75 | यदुवीर | Yaduvir | यदुवंशातील वीर / Hero of Yadu Clan |
| 76 | सच्चिदानंद | Sachchidanand | सत्-चित्-आनंद स्वरूप / Truth-Consciousness-Bliss |
| 77 | सारथी | Sarathi | रथ हाकणारा / Charioteer |
| 78 | गीताकार | Gitakar | गीतेचा उपदेशक / Author of Gita |
| 79 | कालियामर्दन | Kaliyamardan | काळिया नागाला नमवणारा / Subduer of Kaliya Serpent |
| 80 | नटवर | Natwar | सुंदर नृत्य करणारा / Skilled Dancer |
Also Read: शिवाची 108 नावे मराठीत (Shiva 108 Names in Marathi)
गोविंद, माधव आणि कृष्णाची विशेष नावे 🌟
कृष्णाला अनेक विशेष नावांनी ओळखलं जातं — गोविंद, माधव, केशव ही सर्वात जास्त उच्चारली जाणारी नावे आहेत. प्रत्येक नावामागे एक कथा, एक अर्थ दडलेला आहे. ही नावे मुलांची नावे ठेवताना खूप लोकप्रिय आहेत.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | गोविंद | Govinda | गायींना आनंद देणारा |
| 2 | माधव | Madhava | वसंत ऋतूचा देव, लक्ष्मीपती |
| 3 | केशव | Keshava | ब्रह्मा-विष्णू-शिवांचा स्वामी |
| 4 | दामोदर | Damodar | यशोदेने दोरीने बांधलेला |
| 5 | वासुदेव | Vasudev | वसुदेवपुत्र |
| 6 | हरी | Hari | दुःखे दूर करणारा |
| 7 | जनार्दन | Janardan | भक्तांचे रक्षण करणारा |
| 8 | अच्युत | Achyut | अचल, स्थिर |
| 9 | उपेंद्र | Upendra | इंद्रापेक्षा श्रेष्ठ |
| 10 | श्रीधर | Shridhar | संपत्तीचा स्वामी |
राधा-कृष्णाशी संबंधित नावे 💕
राधा आणि कृष्णाचं प्रेम हे भक्तीचं सर्वोत्तम प्रतीक मानलं जातं. कृष्णाची काही नावे खास राधेशी जोडलेली आहेत. जर तुम्ही मुलीसाठी सुंदर नाव शोधत असाल, तर राधेची नावेही खूप छान आहेत.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | राधावल्लभ | Radhavallabh | राधेचा प्रिय |
| 2 | राधेश्याम | Radheshyam | राधेचा श्याम |
| 3 | राधाकृष्ण | Radhakrishna | राधा आणि कृष्ण यांचे युगुल |
| 4 | राधारमण | Radharaman | राधेला रमवणारा |
| 5 | राधामोहन | Radhamohan | राधेला मोहित करणारा |
| 6 | राधाकांत | Radhakant | राधेचा प्रियकर |
| 7 | कुंजबिहारी | Kunjbihari | राधेसोबत कुंजात फिरणारा |
| 8 | रासबिहारी | Rasbihari | राधेसोबत रासलीला करणारा |
| 9 | प्रियतम | Priyatam | सर्वात प्रिय |
| 10 | वृंदावनचंद्र | Vrindavanchandra | वृंदावनाचा चांदणा |
Also Read: नवनाथांची नावे मराठीत (Navnath Names in Marathi)
बाळकृष्णाची नावे — बालरूपातील श्रीकृष्ण 👶
कृष्णाचं बालपण म्हणजे लोणी चोरणे, गोपींना त्रास देणे आणि अद्भुत लीला करणे! बाळकृष्णाची ही नावे बाळाला नाव ठेवताना खूप लोकप्रिय आहेत.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | बालकृष्ण | Balkrishna | बालरूपातील कृष्ण |
| 2 | नवनीतचोर | Navneetchor | लोणी चोरणारा |
| 3 | मखनचोर | Makhanchor | लोणी चोरणारा |
| 4 | लाडू गोपाळ | Ladu Gopal | लाडका गोपाळ |
| 5 | कान्हा | Kanha | कृष्णाचे लाडाचे नाव |
| 6 | नंदलाल | Nandlal | नंदाचा लाल (मुलगा) |
| 7 | गोपाळकृष्ण | Gopalkrishna | गायी चरवणारा कृष्ण |
| 8 | छैलबिहारी | Chhailbihari | सुंदर विहार करणारा |
| 9 | बालमुकुंद | Balmukund | बालरूपात मुक्ती देणारा |
| 10 | गोकुळनंदन | Gokulnandan | गोकुळातील आनंद |
| 11 | यशोदालाल | Yashodalal | यशोदेचा लाडका |
| 12 | वत्सपाळ | Vatsapal | वासरांचे पालन करणारा |
Also Read: दत्तात्रेयांची 1008 नावे मराठीत
कृष्णाच्या योद्धा आणि राजा रूपातील नावे ⚔️
कृष्ण फक्त बासरीवादक नव्हते — ते एक कुशल रणनीतिकार, द्वारकेचे राजा आणि महाभारतातील सूत्रधार होते. त्यांच्या या वीर रूपाशी जोडलेली नावे पाहा. जर तुम्ही राजेशाही मराठी नावे शोधत असाल, तर ही नावे अगदी योग्य आहेत.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | द्वारकाधीश | Dwarakadhish | द्वारकेचा राजा |
| 2 | पार्थसारथी | Parthasarathi | अर्जुनाचा सारथी |
| 3 | रणछोडराय | Ranchhodrai | युद्धभूमी सोडणारा (रणनीती म्हणून) |
| 4 | चक्रपाणी | Chakrapani | सुदर्शन चक्रधारी |
| 5 | गदाधर | Gadadhar | गदा धारण करणारा |
| 6 | शारंगपाणी | Sharangpani | धनुष्यधारी |
| 7 | कंसारी | Kansari | कंसाचा वध करणारा |
| 8 | मधुसूदन | Madhusudan | मधु दैत्याचा संहारक |
| 9 | कालियामर्दन | Kaliyamardan | काळिया नागावर विजय मिळवणारा |
| 10 | मुरारी | Murari | मुर दैत्याचा नाशक |
| 11 | योगेश्वर | Yogeshwar | योगशक्तीचा स्वामी |
| 12 | विश्वरूप | Vishwaroop | विश्वरूप दाखवणारा |
कृष्णाची दुर्मिळ आणि कमी ऐकलेली नावे 💎
काही नावे इतकी दुर्मिळ आहेत की ती फार कमी लोकांना माहीत असतात. पण ही नावे खूप अर्थपूर्ण आणि सुंदर आहेत. बाळाला एक युनिक नाव द्यायचं असेल तर ही यादी नक्की बघा.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | अरिसूदन | Arisudan | शत्रूंचा नाश करणारा |
| 2 | प्रज्ञान | Pradnyaan | श्रेष्ठ ज्ञान असलेला |
| 3 | विभु | Vibhu | सर्वव्यापी |
| 4 | दयानिधी | Dayanidhi | दयेचा खजिना |
| 5 | अघनाशक | Aghanashak | पापांचा नाश करणारा |
| 6 | सुमुख | Sumukh | सुंदर मुखाचा |
| 7 | सुमेध | Sumedh | बुद्धिमान |
| 8 | वीरभद्र | Virbhadra | शूर आणि शुभ |
| 9 | शतावर्त | Shatavart | शतपट कृती करणारा |
| 10 | अपराजित | Aparajit | कधीही न हरणारा / Undefeated |
| 11 | प्रभविष्णू | Prabhavishnu | प्रभावशाली विष्णू |
| 12 | दर्पहा | Darpaha | अहंकार नष्ट करणारा |
Also Read: अष्टविनायकांची नावे मराठीत
विठ्ठल-पांडुरंग — महाराष्ट्रातील कृष्णाची रूपे 🏛️
महाराष्ट्रात कृष्णाचे सर्वात लोकप्रिय रूप म्हणजे विठ्ठल किंवा पांडुरंग. पंढरपूरचा विठोबा हा वारकरी संप्रदायाचा आधारस्तंभ आहे. संत ज्ञानेश्वर, तुकाराम, नामदेव यांनी या नावांचा गजर केला. ही नावे महाराष्ट्रात अत्यंत प्रिय आहेत.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | विठ्ठल | Vitthal | विटेवर उभा राहणारा |
| 2 | पांडुरंग | Pandurang | गोरा, तेजस्वी |
| 3 | विठोबा | Vithoba | विठ्ठलाचे लाडाचे नाव |
| 4 | पंढरीनाथ | Pandharinath | पंढरपूरचा स्वामी |
| 5 | रुक्मिणीवल्लभ | Rukminivallabh | रुक्मिणीचा प्रियकर |
| 6 | विठाई | Vithai | विठ्ठलाचे आणखी एक नाव |
| 7 | पंढरीचा राणा | Pandharichā Rānā | पंढरपूरचा राजा |
| 8 | अभंगवाचा | Abhangvāchā | अभंगात गायला जाणारा |
| 9 | चंद्रभागापती | Chandrabhagapati | चंद्रभागा नदीतीरचा स्वामी |
| 10 | वारकरीनाथ | Varkarinath | वारकऱ्यांचा देव |
कृष्णाच्या नावांवरून मुलांसाठी आधुनिक नावे 👦
कृष्णाच्या नावांमधून प्रेरणा घेऊन बरीच आधुनिक, ट्रेंडी नावे ठेवता येतात. ही नावे मराठी मुलांच्या नावांमध्ये खूप लोकप्रिय होत आहेत कारण ही छोटी, सोपी आणि अर्थपूर्ण आहेत.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | किशन | Kishan | कृष्णाचे लोकप्रिय रूप |
| 2 | कान्हा | Kanha | कृष्णाचे लाडके नाव |
| 3 | वेद | Ved | ज्ञान (कृष्णाचे ज्ञानस्वरूप) |
| 4 | आर्यन | Aryan | श्रेष्ठ (कृष्णाशी संबंधित) |
| 5 | रेयांश | Reyansh | प्रकाशाचा अंश |
| 6 | विहान | Vihaan | सकाळ, नवी सुरुवात |
| 7 | मोहित | Mohit | मोहन (कृष्ण) पासून |
| 8 | मयूर | Mayur | मोराचे पंख (कृष्णाचे प्रतीक) |
| 9 | ध्रुव | Dhruv | स्थिर, कृष्णभक्त ध्रुव |
| 10 | अनय | Anay | अनंताचे रूप |
| 11 | शौर्य | Shaurya | शौरी (कृष्ण) पासून |
| 12 | रिधान | Ridhan | शोधक, विशेष |
Also Read: नक्षत्रांवरून बाळांची नावे मराठीत
कृष्णाच्या नावांबद्दल रोचक तथ्य 🤔
-
कृष्ण या शब्दाचा अर्थ “काळा” किंवा “गडद” असा आहे. पण हा रंग अशुभ नसून, सर्व रंगांना आत्मसात करणारा मानला जातो — जसे आकाश आणि समुद्र गडद असतात.
-
विष्णू सहस्रनामात कृष्णाची 1000 हून अधिक नावे आहेत. या प्रत्येक नावामागे एक वेगळी कथा आणि तत्त्वज्ञान दडलेलं आहे.
-
“विठ्ठल” हे नाव फक्त महाराष्ट्र आणि कर्नाटकात प्रसिद्ध आहे. इतर राज्यांमध्ये हे नाव फारसं ऐकायला मिळत नाही, पण पंढरपूरच्या वारीमुळे हे नाव जगभर प्रसिद्ध झालं.
-
कृष्णाची 108 नावे रोज म्हणण्याची परंपरा आहे. असे मानले जाते की या नावांचे पठण केल्याने मानसिक शांती मिळते आणि पापांचा नाश होतो.
-
“रणछोडराय” हे नाव ऐकायला विचित्र वाटतं — “रण (युद्ध) छोडणारा” — पण यामागे कृष्णाची कुशल रणनीती आहे. जरासंधाशी युद्ध टाळून त्यांनी लोकांचे प्राण वाचवले.
-
गोविंद हे नाव शीख धर्मातही महत्त्वाचं आहे. शीखांचे दहावे गुरू — गुरू गोविंद सिंह — यांचं नाव कृष्णाच्या “गोविंद” या नावावरून ठेवलं गेलं.
-
भारतात “कृष्ण” हे मुलांचं सर्वात जास्त ठेवलं जाणारं नाव आहे — याचे अनेक रूपे आहेत जसे किशन, कान्हा, कृष्णा, कन्हैया इत्यादी.
निष्कर्ष ✨
श्रीकृष्णाची प्रत्येक नाव एक कथा सांगतं, एक गुण दर्शवतं. या लेखात आम्ही 150+ कृष्णाची नावे मराठीत अर्थासह दिली आहेत — बालकृष्णापासून द्वारकाधीशापर्यंत, राधावल्लभापासून विठ्ठलापर्यंत. बाळाचं नाव ठेवायचं असो, अष्टोत्तर नामावली म्हणायची असो, किंवा फक्त ज्ञान वाढवायचं असो — ही यादी तुमच्या कामाची नक्की आहे.
हा लेख आवडला असेल तर बुकमार्क करा आणि शेअर करा. राशींवरून नावे किंवा बौद्ध नावे मराठीत याबद्दलही वाचा!
॥ हरे कृष्ण हरे कृष्ण, कृष्ण कृष्ण हरे हरे ॥ 🙏