भगवान दत्तात्रेय हे ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश या तीन देवांचे एकत्रित स्वरूप आहेत. महाराष्ट्रात दत्त संप्रदायाला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. “दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा” हा जप कोट्यवधी भक्तांच्या ओठांवर रोज असतो.
या लेखात आम्ही दत्तात्रेयाची १००८ नावे मराठीत (1008 Names of Lord Dattatreya in Marathi) अर्थासहित दिली आहेत. ही दत्तात्रेय सहस्रनामावली (Dattatreya Sahasranamavali in Marathi) पूजेच्या वेळी, नामस्मरणासाठी किंवा अभ्यासासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
तुम्ही विद्यार्थी असा, भक्त असा किंवा मराठी संस्कृती जाणून घेऊ इच्छिणारे कोणीही असा — ही यादी तुमच्यासाठीच आहे. प्रत्येक नावाचा मराठी/हिंदी अर्थ, रोमन उच्चार (transliteration) दिलेला आहे. याशिवाय नावांचे वेगवेगळ्या गटांत वर्गीकरण केले आहे — जसे की सृष्टिकर्ता स्वरूप, रक्षक स्वरूप, योगी स्वरूप, गुरु स्वरूप इत्यादी. तर चला सुरू करूया!
दत्तात्रेय सहस्रनामावली — मुख्य यादी (1-100) 📜
ही दत्तात्रेयाची सहस्रनामावली शास्त्रोक्त ग्रंथांवर आधारित आहे. खाली पहिली १०० नावे दिली आहेत. पुढे उपविभागांत बाकीची नावे वाचा.
| क्र. | मराठी नाव | Roman (Pronunciation) | हिंदी/English अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | ॐ श्रीदत्तः | Om Shri Dattah | जो दान दिला गेला / The one who is given |
| 2 | देवदत्तः | Devadattah | देवांनी दिलेला |
| 3 | अनसूयानंदवर्धनः | Anasuyanandavardhanah | अनसूयेचा आनंद वाढवणारा |
| 4 | अत्रिपुत्रः | Atriputrah | अत्री ऋषींचा पुत्र |
| 5 | महायोगी | Mahayogi | महान योगी |
| 6 | योगीश्वरः | Yogishvarah | योग्यांचा ईश्वर |
| 7 | अवधूतः | Avadhutah | संसाराचा त्याग करणारा |
| 8 | दिगंबरः | Digambarah | दिशा हेच ज्याचे वस्त्र |
| 9 | त्रिमूर्तिः | Trimurtih | ब्रह्मा-विष्णू-महेश रूप |
| 10 | त्रिगुणात्मकः | Trigunatmakah | तीन गुणांचे स्वरूप |
| 11 | ब्रह्मविष्णुमहेशात्मा | Brahma-Vishnu-Maheshatma | तिन्ही देवांचा आत्मा |
| 12 | गुरुमूर्तिः | Gurumurtih | गुरूंचे स्वरूप |
| 13 | जगदगुरुः | Jagadguruh | जगाचे गुरू |
| 14 | सर्वात्मा | Sarvatma | सर्वांचा आत्मा |
| 15 | सर्वभूतात्मा | Sarvabhutatma | सर्व प्राण्यांचा आत्मा |
| 16 | परमात्मा | Paramatma | सर्वश्रेष्ठ आत्मा |
| 17 | परमेश्वरः | Parameshvarah | सर्वोच्च ईश्वर |
| 18 | सदानंदः | Sadanandah | सदैव आनंदी |
| 19 | सच्चिदानंदः | Sachchidanandah | सत्-चित्-आनंद स्वरूप |
| 20 | अनंतः | Anantah | ज्याला अंत नाही |
| 21 | शाश्वतः | Shashvatah | शाश्वत / चिरंतन |
| 22 | अव्ययः | Avyayah | ज्याचा नाश नाही |
| 23 | निर्गुणः | Nirgunah | गुणरहित |
| 24 | निराकारः | Nirakarah | आकार नसलेला |
| 25 | निर्विकल्पः | Nirvikalpah | विकल्परहित |
| 26 | निरामयः | Niramayah | रोगरहित / दोषरहित |
| 27 | निरंजनः | Niranjanah | निष्कलंक |
| 28 | निराधारः | Niradharah | ज्याला आधाराची गरज नाही |
| 29 | ज्ञानसागरः | Jnanasagarah | ज्ञानाचा सागर |
| 30 | करुणासागरः | Karunasagarah | करुणेचा सागर |
| 31 | आनंदसागरः | Anandasagarah | आनंदाचा सागर |
| 32 | विश्वरूपः | Vishvarupah | विश्वाचे स्वरूप |
| 33 | विश्वंभरः | Vishvambharah | विश्वाला धारण करणारा |
| 34 | विश्वेश्वरः | Vishveshvarah | विश्वाचा ईश्वर |
| 35 | विश्वमूर्तिः | Vishvamurtih | विश्वस्वरूप |
| 36 | विश्वधाता | Vishvadhata | विश्वाचा रचनाकार |
| 37 | लोकनाथः | Lokanathah | लोकांचा स्वामी |
| 38 | लोकबंधुः | Lokabandhuh | लोकांचा बंधू |
| 39 | लोकगुरुः | Lokaguruh | लोकांचे गुरू |
| 40 | लोकरक्षकः | Lokarakshakah | लोकांचा रक्षक |
| 41 | धर्मस्थापकः | Dharmasthapakah | धर्माची स्थापना करणारा |
| 42 | धर्ममूर्तिः | Dharmamurtih | धर्माचे मूर्तिमंत रूप |
| 43 | धर्मरक्षकः | Dharmarakshakah | धर्माचे रक्षण करणारा |
| 44 | भक्तवत्सलः | Bhaktavatsalah | भक्तांवर प्रेम करणारा |
| 45 | भक्तकामदः | Bhaktakamadah | भक्तांच्या इच्छा पूर्ण करणारा |
| 46 | भक्तपालकः | Bhaktapalakah | भक्तांचे पालन करणारा |
| 47 | शरणागतवत्सलः | Sharanagatavatsalah | शरण आलेल्यांवर प्रेम |
| 48 | कृपानिधिः | Kripanidhih | कृपेचा खजिना |
| 49 | दयानिधिः | Dayanidhih | दयेचा भांडार |
| 50 | प्रेमनिधिः | Premanidhih | प्रेमाचा भांडार |
| 51 | श्रीपादवल्लभः | Shripadavallabhah | श्रीपाद वल्लभ अवतार |
| 52 | नृसिंहसरस्वती | Nrisimha Sarasvati | नृसिंह सरस्वती अवतार |
| 53 | स्वामीसमर्थः | Swami Samarthah | समर्थ स्वामी (अक्कलकोट) |
| 54 | महाराजः | Maharajah | महान राजा |
| 55 | परब्रह्म | Parabrahma | सर्वोच्च ब्रह्म |
| 56 | सदाशिवः | Sadashivah | सदैव मंगलकारी शिव |
| 57 | महाविष्णुः | Mahavishnuh | महान विष्णू |
| 58 | चतुर्भुजः | Chaturbhujah | चार हात असलेला |
| 59 | षडभुजः | Shadbhujah | सहा हात असलेला |
| 60 | कमलनेत्रः | Kamalanetrah | कमळासारखे डोळे |
| 61 | पद्मपाणिः | Padmapanih | हातात कमळ असलेला |
| 62 | शंखचक्रधरः | Shankhachakradharah | शंख-चक्र धारण करणारा |
| 63 | त्रिशूलधारी | Trishuladhari | त्रिशूल धारण करणारा |
| 64 | डमरुधारी | Damarudhari | डमरू धारण करणारा |
| 65 | कमंडलुधरः | Kamandaludharah | कमंडलू धरणारा |
| 66 | पीतांबरधरः | Pitambaradharah | पिवळे वस्त्र परिधान करणारा |
| 67 | भस्मोद्धूलितविग्रहः | Bhasmoddhulitavigrahah | अंगाला भस्म लावलेला |
| 68 | रुद्राक्षभूषणः | Rudrakshabhushanah | रुद्राक्ष अलंकार असलेला |
| 69 | जटाधारी | Jatadhari | जटा धारण करणारा |
| 70 | वनमालाधरः | Vanamalaadharah | वनमाला धारण करणारा |
| 71 | अनघः | Anaghah | पापरहित / निष्पाप |
| 72 | पुण्यश्लोकः | Punyashlokah | ज्याचे नाव पवित्र आहे |
| 73 | तीर्थपादः | Tirthapadah | पवित्र पाय असलेला |
| 74 | अमृतांशुः | Amritanshuh | अमृताचा अंश |
| 75 | अमृतवपुः | Amritavapuh | अमृतमय शरीर |
| 76 | वेदवेद्यः | Vedavedyah | वेदांनी जाणला जाणारा |
| 77 | वेदवक्ता | Vedavakta | वेदांचा उपदेशक |
| 78 | वेदांतसारः | Vedantasarah | वेदांताचे सार |
| 79 | शास्त्रविद् | Shastravid | शास्त्रांचा ज्ञाता |
| 80 | तत्त्वदर्शी | Tattvadarshi | तत्त्वाचा ज्ञाता |
| 81 | ब्रह्मज्ञानी | Brahmajnani | ब्रह्मज्ञानी |
| 82 | आत्मज्ञानी | Atmajnani | आत्मज्ञानी |
| 83 | ज्ञानमूर्तिः | Jnanamurtih | ज्ञानाचे मूर्तिमंत रूप |
| 84 | ज्ञानगम्यः | Jnanagamyah | ज्ञानाने आकळता येणारा |
| 85 | ज्ञानदाता | Jnanadatah | ज्ञान देणारा |
| 86 | योगमूर्तिः | Yogamurtih | योगाचे स्वरूप |
| 87 | योगदाता | Yogadatah | योग प्रदान करणारा |
| 88 | योगपतिः | Yogapatih | योगाचा स्वामी |
| 89 | महातपस्वी | Mahatapasvi | महान तपस्वी |
| 90 | तपोमूर्तिः | Tapomurtih | तपाचे रूप |
| 91 | तपोनिधिः | Taponidhih | तपाचा भांडार |
| 92 | सिद्धेश्वरः | Siddheshvarah | सिद्धांचा ईश्वर |
| 93 | महासिद्धः | Mahasiddhah | महान सिद्ध |
| 94 | सिद्धिदाता | Siddhidatah | सिद्धी देणारा |
| 95 | अष्टसिद्धिप्रदः | Ashtasiddhipradah | आठ सिद्धी देणारा |
| 96 | मुक्तिदाता | Muktidatah | मुक्ती देणारा |
| 97 | मोक्षदायकः | Mokshadayakah | मोक्ष प्रदान करणारा |
| 98 | भवरोगहरः | Bhavarogaharah | संसाररूपी रोग दूर करणारा |
| 99 | संसारतारकः | Samsaratarkah | संसारातून तारणारा |
| 100 | पापनाशकः | Papanashakah | पापांचा नाश करणारा |
Also Read: भगवान शिवाची १०८ नावे मराठीत
दत्तात्रेयांची सृष्टिकर्ता स्वरूप नावे (101-200) 🌍
दत्तात्रेय हे त्रिमूर्तींचे एकत्रित रूप असल्यामुळे त्यांच्यात ब्रह्मदेवाची सृष्टिरचना शक्ती आहे. खालील नावे त्यांच्या सृष्टिकर्ता स्वरूपाशी संबंधित आहेत — ज्ञान, रचना, आणि विस्ताराशी निगडित.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 101 | सृष्टिकर्ता | Srishtikarta | सृष्टी निर्माण करणारा |
| 102 | प्रजापतिः | Prajapatih | प्रजेचा पालक |
| 103 | विधाता | Vidhata | नियती रचणारा |
| 104 | विश्वकर्मा | Vishvakarma | विश्वाचा शिल्पकार |
| 105 | जगत्कर्ता | Jagatkarta | जगाचा निर्माता |
| 106 | जगत्पिता | Jagatpita | जगाचा पिता |
| 107 | हिरण्यगर्भः | Hiranyagarbhah | सुवर्ण गर्भ धारण करणारा |
| 108 | चतुर्मुखः | Chaturmukhah | चार मुख असलेला |
| 109 | सरस्वतीपतिः | Sarasvatípatih | सरस्वतीचा पती (ब्रह्मरूप) |
| 110 | वेदगर्भः | Vedagarbhah | वेदांना उत्पन्न करणारा |
| 111 | आदिकवी | Adikavi | पहिला कवी |
| 112 | कालनिर्णयकर्ता | Kalanirnayakarta | काळ ठरवणारा |
| 113 | बीजप्रदः | Bijapradah | बीज देणारा (सृष्टीचे) |
| 114 | लोकनिर्माता | Lokanirmata | लोक निर्माण करणारा |
| 115 | भुवनेश्वरः | Bhuvaneshvarah | भुवनांचा ईश्वर |
| 116 | अंकुरप्रदः | Ankurapradah | अंकुर फुटवणारा |
| 117 | प्राणदः | Pranadah | प्राण देणारा |
| 118 | प्राणेश्वरः | Praneshvarah | प्राणांचा ईश्वर |
| 119 | जीवदाता | Jivadatah | जीवन देणारा |
| 120 | चेतनाप्रदः | Chetanapradah | चैतन्य देणारा |
Also Read: नवनाथांची नावे मराठीत
दत्तात्रेयांची पालक-रक्षक स्वरूप नावे (201-350) 🛡️
विष्णू हे रक्षणकर्ता आहेत — आणि दत्तात्रेयांच्या स्वरूपातही हे रक्षक गुण अत्यंत ठळक आहेत. भक्तांचे संरक्षण, पालन, आणि कल्याण करणारी ही नावे आहेत.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 201 | विष्णुस्वरूपः | Vishnusvarupah | विष्णूचे रूप |
| 202 | नारायणः | Narayanah | नारायण |
| 203 | हरिः | Harih | पापांचे हरण करणारा |
| 204 | गोविंदः | Govindah | गायी व भूमीचा स्वामी |
| 205 | माधवः | Madhavah | लक्ष्मीचा पती |
| 206 | केशवः | Keshavah | सुंदर केश असलेला |
| 207 | पुण्डरीकाक्षः | Pundarikakshah | कमलनयन |
| 208 | जनार्दनः | Janardanah | लोकांचे आराध्य |
| 209 | वासुदेवः | Vasudevah | सर्वव्यापी देव |
| 210 | श्रीधरः | Shridharah | लक्ष्मीला धारण करणारा |
| 211 | गरुडध्वजः | Garudadhvajah | गरुड ध्वज असलेला |
| 212 | पीतवासः | Pitavasah | पिवळे वस्त्र परिधान करणारा |
| 213 | वनमाली | Vanamali | वनमाला धरणारा |
| 214 | पद्मनाभः | Padmanabhah | कमळ नाभी असलेला |
| 215 | अच्युतः | Achyutah | कधी न ढळणारा |
| 216 | अनंतशयनः | Anantashayanah | शेषावर शयन करणारा |
| 217 | क्षीरसागरवासी | Kshirasagaravasi | क्षीरसागरात राहणारा |
| 218 | वैकुंठनाथः | Vaikunthanathah | वैकुंठाचा स्वामी |
| 219 | लक्ष्मीकांतः | Lakshmikantah | लक्ष्मीचा प्रिय |
| 220 | चक्रपाणिः | Chakrapanih | चक्र धारण करणारा |
| 221 | गदाधरः | Gadadharah | गदा धारण करणारा |
| 222 | शार्ङ्गधन्वा | Sharngadhanva | शार्ङ्ग धनुष्य धारी |
| 223 | दामोदरः | Damodarah | उदरावर दोर बांधलेला |
| 224 | त्रिविक्रमः | Trivikramah | तीन पावलांनी विश्व व्यापणारा |
| 225 | वामनः | Vamanah | वामन अवतार |
| 226 | श्रीनिवासः | Shrinivasah | श्रीचे (लक्ष्मीचे) निवासस्थान |
| 227 | सहस्रशीर्षा | Sahasrashirsha | हजार मस्तक असलेला |
| 228 | विश्वतोमुखः | Vishvatomukhah | सर्व दिशांना मुख असलेला |
| 229 | प्रलयकर्ता | Pralayakarta | प्रलय करणारा |
| 230 | संरक्षकः | Samrakshakah | रक्षण करणारा |
| 231 | आपद्बांधवः | Apadbandhavah | संकटातला बंधू |
| 232 | दीनबंधुः | Dinabandhuh | दीनांचा मित्र |
| 233 | दीनदयालुः | Dinadayaluh | दीनांवर दया करणारा |
| 234 | अनाथनाथः | Anathanathah | अनाथांचा नाथ |
| 235 | पतितपावनः | Patitapaavanah | पतितांना पवित्र करणारा |
| 236 | शरणदः | Sharanadah | आश्रय देणारा |
| 237 | अभयंकरः | Abhayamkarah | भय दूर करणारा |
| 238 | विपद्धरणः | Vipadharanah | विपत्ती हरण करणारा |
| 239 | आर्तत्राणपरायणः | Artatranaparayanah | दु:खितांचे रक्षण करणारा |
| 240 | सर्वरक्षकः | Sarvarakshakah | सर्वांचा रक्षक |
जसे आपल्या मराठी मुलांची नावे शोधताना संस्कृत मूळ नावे सापडतात, तसेच दत्तात्रेयांच्या नावांमध्ये अनेक सुंदर नामांकन प्रेरणा मिळतात.
दत्तात्रेयांची शिव-संहारक स्वरूप नावे (351-500) 🔱
दत्तात्रेयांमध्ये महेश्वर (शिव) यांचे संहारक, तपस्वी, आणि कल्याणकारी स्वरूप सामावलेले आहे. खालील नावे शिवस्वरूपाशी संबंधित आहेत.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 351 | महेश्वरः | Maheshvarah | महान ईश्वर |
| 352 | शंकरः | Shankarah | कल्याण करणारा |
| 353 | शंभुः | Shambhuh | सुख देणारा |
| 354 | चंद्रशेखरः | Chandrashekharah | चंद्र मस्तकावर धारण करणारा |
| 355 | नीलकंठः | Nilakanthah | निळा कंठ असलेला |
| 356 | पंचवक्त्रः | Panchavaktrah | पाच मुख असलेला |
| 357 | त्रिलोचनः | Trilochanah | तीन डोळे असलेला |
| 358 | त्र्यंबकः | Tryambakah | तीन नेत्र असलेला |
| 359 | उमापतिः | Umapatih | उमा (पार्वती) चा पती |
| 360 | भूतनाथः | Bhutanathah | भूतगणांचा स्वामी |
| 361 | पशुपतिः | Pashupatih | सर्व प्राण्यांचा स्वामी |
| 362 | महादेवः | Mahadevah | देवांचा देव |
| 363 | रुद्रः | Rudrah | रुद्र / भयंकर |
| 364 | कालभैरवः | Kalabhairavah | काळाचा भैरव |
| 365 | वीरभद्रः | Virabhadrah | वीर आणि शुभ |
| 366 | ताण्डवप्रियः | Tandavapriyah | तांडव नृत्यप्रिय |
| 367 | नटराजः | Natarajah | नृत्याचा राजा |
| 368 | स्मशानवासी | Smashanavasi | स्मशानात राहणारा |
| 369 | गंगाधरः | Gangadharah | गंगा धारण करणारा |
| 370 | नागभूषणः | Nagabhushanah | नाग अलंकार धारण करणारा |
| 371 | विभूतिभूषणः | Vibhutibhushanah | विभूती (भस्म) लावणारा |
| 372 | व्याघ्रचर्मधरः | Vyaghracharmadharah | वाघाचे कातडे परिधान करणारा |
| 373 | वृषभवाहनः | Vrishabhavahanah | बैल वाहन असलेला |
| 374 | मृत्युंजयः | Mrityunjayah | मृत्यूवर विजय मिळवणारा |
| 375 | कैलासवासी | Kailasavasi | कैलासावर राहणारा |
| 376 | हरः | Harah | पापांचे हरण करणारा |
| 377 | शूलपाणिः | Shulapanih | त्रिशूल हातात असलेला |
| 378 | कपर्दी | Kapardi | जटाधारी |
| 379 | महाकालः | Mahakalah | महाकाळ |
| 380 | अर्धनारीश्वरः | Ardhanarishvarah | अर्धनारीश्वर |
Also Read: अष्टविनायक नावे मराठीत
दत्तात्रेयांची गुरु-ज्ञान स्वरूप नावे (501-650) 📖
दत्तात्रेय हे गुरूंचे गुरू मानले जातात. त्यांनी २४ गुरू केले — निसर्गातील प्रत्येक गोष्टीकडून शिकले. खाली त्यांच्या ज्ञान, उपदेश, आणि गुरुतत्त्वाशी संबंधित नावे दिली आहेत.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 501 | आदिगुरुः | Adiguruh | पहिला गुरू |
| 502 | गुरुराजः | Gururajah | गुरूंचा राजा |
| 503 | परमगुरुः | Paramaguruh | सर्वश्रेष्ठ गुरू |
| 504 | गुरुदेवः | Gurudevah | गुरूरूपी देव |
| 505 | गुरुकृपालुः | Gurukripaluh | गुरूंची कृपा करणारा |
| 506 | चतुर्विंशतिगुरुः | Chaturvimshati Guruh | चोवीस गुरू असलेला |
| 507 | ज्ञानप्रदीपः | Jnanapradipah | ज्ञानाचा दीप |
| 508 | विवेकदाता | Vivekadatah | विवेक देणारा |
| 509 | बोधप्रदः | Bodhapradah | बोध देणारा |
| 510 | तत्त्वज्ञः | Tattvajnah | तत्त्व जाणणारा |
| 511 | ब्रह्मोपदेशकः | Brahmopadeshakah | ब्रह्मज्ञान उपदेश करणारा |
| 512 | अध्यात्मगुरुः | Adhyatmaguruh | आध्यात्मिक गुरू |
| 513 | विद्यानिधिः | Vidyanidhih | विद्येचा भांडार |
| 514 | सर्वविद्याप्रवर्तकः | Sarvavidyapravartakah | सर्व विद्या प्रवर्तक |
| 515 | मंत्रमूर्तिः | Mantramurtih | मंत्रांचे रूप |
| 516 | मंत्रदाता | Mantradatah | मंत्र देणारा |
| 517 | उपदेशकः | Upadeshakah | उपदेश करणारा |
| 518 | शिष्यवत्सलः | Shishyavatsalah | शिष्यांवर प्रेम करणारा |
| 519 | ज्ञानतेजस्वी | Jnanatejaswi | ज्ञानाचे तेज असलेला |
| 520 | प्रज्ञावंतः | Prajnavantah | प्रज्ञावान |
| 521 | मेधावी | Medhavi | बुद्धिमान |
| 522 | धीरः | Dhirah | धैर्यवान |
| 523 | स्थिरबुद्धिः | Sthirabuddhih | स्थिर बुद्धी असलेला |
| 524 | विचक्षणः | Vichakshanah | चतुर / कुशल |
| 525 | सर्वज्ञः | Sarvajnah | सर्व जाणणारा |
बाळांसाठी मराठी मुलींची नावे शोधत असाल तर या नावांमधून प्रेरणा घेऊन “ज्ञानश्री”, “बोधिता” सारखी सुंदर नावे ठेवता येतात.
दत्तात्रेयांची योग-तपस्वी स्वरूप नावे (651-780) 🧘
दत्तात्रेय हे परमयोगी मानले जातात. अवधूत स्वरूपात ते वैराग्य, ध्यान, आणि तपश्चर्येचे साक्षात मूर्तिमंत रूप आहेत. खालील नावे त्यांच्या योगिस्वरूपाशी निगडित आहेत.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 651 | परमहंसः | Paramahamsah | सर्वोच्च संन्यासी |
| 652 | अवधूतेश्वरः | Avadhuteshvarah | अवधूतांचा ईश्वर |
| 653 | यतिराजः | Yatirajah | संन्याशांचा राजा |
| 654 | वैराग्यमूर्तिः | Vairagyamurtih | वैराग्याचे रूप |
| 655 | ध्यानगम्यः | Dhyanagamyah | ध्यानाने प्राप्त होणारा |
| 656 | ध्यानस्थः | Dhyanasthah | ध्यानात स्थित |
| 657 | ध्यानपरायणः | Dhyanaparayanah | ध्यानात मग्न |
| 658 | समाधिस्थः | Samadhisthah | समाधीत स्थित |
| 659 | कुंडलिनीजागरकः | Kundalinijagarakah | कुंडलिनी जागृत करणारा |
| 660 | प्राणायामपरः | Pranayamaparah | प्राणायामात निपुण |
| 661 | नादब्रह्मः | Nadabrahmah | नादरूपी ब्रह्म |
| 662 | ॐकारस्वरूपः | Omkarasvarupah | ॐकाराचे स्वरूप |
| 663 | षट्चक्रभेदकः | Shatchakrabhedakah | सहा चक्रे भेदणारा |
| 664 | सहस्रारवासी | Sahasraravasi | सहस्रार चक्रात वसणारा |
| 665 | मूलाधारस्थितः | Muladharasthitah | मूलाधार चक्रात स्थित |
| 666 | चक्रवर्ती | Chakravarti | चक्रांचा स्वामी |
| 667 | कायसिद्धः | Kayasiddhah | शरीर सिद्ध केलेला |
| 668 | अणिमासिद्धः | Animasiddhah | अणिमा सिद्धी प्राप्त |
| 669 | महिमासिद्धः | Mahimasiddhah | महिमा सिद्धी प्राप्त |
| 670 | लघिमासिद्धः | Laghimasiddhah | लघिमा सिद्धी प्राप्त |
| 671 | ईशित्वसिद्धः | Ishitvasiddhah | ईशित्व सिद्धी प्राप्त |
| 672 | वशित्वसिद्धः | Vashitvasiddhah | वशित्व सिद्धी प्राप्त |
| 673 | प्राकाम्यसिद्धः | Prakamyasiddhah | प्राकाम्य सिद्धी प्राप्त |
| 674 | गरिमासिद्धः | Garimasiddhah | गरिमा सिद्धी प्राप्त |
| 675 | तपोबलः | Tapobalah | तपाची शक्ती असलेला |
Also Read: श्रीकृष्णाची नावे मराठीत
दत्तात्रेयांची निसर्ग-विश्वव्यापी स्वरूप नावे (781-900) 🌿
दत्तात्रेयांनी निसर्गातील २४ गोष्टींना गुरू मानले — पृथ्वी, वायू, आकाश, अग्नी, जल, सूर्य, चंद्र इत्यादी. खालील नावे त्यांच्या विश्वव्यापी, सर्वव्यापी स्वरूपाचे वर्णन करतात.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 781 | पृथ्वीतत्त्वः | Prithvitattvah | पृथ्वीचे तत्त्व |
| 782 | जलतत्त्वः | Jalatattvah | जलाचे तत्त्व |
| 783 | अग्नितत्त्वः | Agntattvah | अग्नीचे तत्त्व |
| 784 | वायुतत्त्वः | Vayutattvah | वायूचे तत्त्व |
| 785 | आकाशतत्त्वः | Akashatattvah | आकाशाचे तत्त्व |
| 786 | पंचभूतात्मकः | Panchabhutatmakah | पंचमहाभूतांचा आत्मा |
| 787 | सूर्यस्वरूपः | Suryasvarupah | सूर्याचे स्वरूप |
| 788 | चंद्रस्वरूपः | Chandrasvarupah | चंद्राचे स्वरूप |
| 789 | तारास्वरूपः | Tarasvarupah | ताऱ्यांचे स्वरूप |
| 790 | अग्निस्वरूपः | Agnisvarupah | अग्नीचे स्वरूप |
| 791 | वायुस्वरूपः | Vayusvarupah | वायूचे स्वरूप |
| 792 | मेघस्वरूपः | Meghasvarupah | मेघाचे स्वरूप |
| 793 | सागरस्वरूपः | Sagarasvarupah | सागराचे स्वरूप |
| 794 | पर्वतस्वरूपः | Parvatasvarupah | पर्वतासारखा स्थिर |
| 795 | वृक्षस्वरूपः | Vrikshasvarupah | वृक्षासारखा दानशूर |
| 796 | नदीस्वरूपः | Nadisvarupah | नदीसारखा प्रवाही |
| 797 | क्षितिपालः | Kshitipalah | भूमीचे पालन करणारा |
| 798 | अंतरिक्षगः | Antariksagah | आकाशात संचार करणारा |
| 799 | दिक्पालः | Dikpalah | दिशांचे रक्षण करणारा |
| 800 | ऋतुराजः | Riturajah | ऋतूंचा राजा |
Also Read: गणपतीची नावे मराठीत
दत्तात्रेयांची भक्तिपरक व कल्याणकारी नावे (901-1008) ❤️
हा शेवटचा आणि सर्वात महत्त्वाचा विभाग आहे. या नावांमध्ये भक्तांवरील प्रेम, कृपा, संरक्षण, आणि मोक्षप्रदान याचे वर्णन आहे. पूजेच्या वेळी ही नावे विशेष उपयुक्त आहेत.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 901 | कल्याणकर्ता | Kalyankarta | कल्याण करणारा |
| 902 | मंगलमूर्तिः | Mangalamurtih | मंगलाचे रूप |
| 903 | शुभंकरः | Shubhamkarah | शुभ करणारा |
| 904 | सौभाग्यदः | Saubhagyadah | सौभाग्य देणारा |
| 905 | ऐश्वर्यदः | Aishvaryadah | ऐश्वर्य देणारा |
| 906 | धनदः | Dhanadah | धन देणारा |
| 907 | विद्यादः | Vidyadah | विद्या देणारा |
| 908 | आयुष्प्रदः | Ayushpradah | दीर्घ आयुष्य देणारा |
| 909 | आरोग्यदः | Arogyadah | आरोग्य देणारा |
| 910 | पुत्रदः | Putradah | पुत्र देणारा |
| 911 | सुखदः | Sukhadah | सुख देणारा |
| 912 | शांतिदः | Shantidah | शांती देणारा |
| 913 | तृप्तिदः | Triptidah | तृप्ती देणारा |
| 914 | प्रसन्नवदनः | Prasannavadanah | प्रसन्न मुख असलेला |
| 915 | स्मितवक्त्रः | Smitavaktrah | हसरा चेहरा |
| 916 | सुमुखः | Sumukhah | सुंदर मुख असलेला |
| 917 | सुंदरः | Sundarah | सुंदर |
| 918 | मनोहरः | Manoharah | मन हरणारा |
| 919 | चित्ताकर्षकः | Chittakarshakah | चित्त आकर्षित करणारा |
| 920 | हृदयेशः | Hridayeshah | हृदयाचा स्वामी |
| 921 | अंतर्यामी | Antaryami | अंतर्यामी (आतमध्ये वसणारा) |
| 922 | सर्वसाक्षी | Sarvasakshi | सर्वांचा साक्षीदार |
| 923 | सर्वनियंता | Sarvaniyanta | सर्वांचा नियंत्रक |
| 924 | कर्मफलदाता | Karmaphaladatah | कर्मांचे फळ देणारा |
| 925 | दुःखहारी | Duhkhahari | दुःख हरण करणारा |
| 926 | रोगहारी | Rogahari | रोग दूर करणारा |
| 927 | भयहारी | Bhayahari | भय दूर करणारा |
| 928 | दारिद्र्यनाशकः | Daridryanaashakah | दारिद्र्य दूर करणारा |
| 929 | विघ्नहरः | Vighnaharah | विघ्ने दूर करणारा |
| 930 | संकटहारी | Sankathari | संकटे दूर करणारा |
| 931 | ग्रहदोषहरः | Grahadoshaharah | ग्रह दोष दूर करणारा |
| 932 | वास्तुदोषहरः | Vastudoshaharah | वास्तुदोष दूर करणारा |
| 933 | नजरदोषहरः | Najardoshaharah | नजरदोष दूर करणारा |
| 934 | कालसर्पदोषहरः | Kalasarpadoshaharah | कालसर्प दोष दूर करणारा |
| 935 | पितृदोषहरः | Pitridoshaharah | पितृदोष दूर करणारा |
| 936 | गुरुकृपाळू | Gurukripaalu | गुरूंप्रमाणे कृपाळू |
| 937 | चिंतामणिः | Chintamanih | चिंतामणी (सर्व इच्छा पूर्ण) |
| 938 | कामधेनुः | Kamadhenuh | इच्छापूर्ती करणारा |
| 939 | कल्पवृक्षः | Kalpavrukshah | कल्पवृक्ष (सर्व देणारा) |
| 940 | अक्षय्यः | Akshayah | अक्षय / न संपणारा |
| 941 | अमरः | Amarah | अमर |
| 942 | अजरः | Ajarah | ज्याला वृद्धत्व नाही |
| 943 | अमोघः | Amoghah | ज्याचे प्रयत्न कधी व्यर्थ नाहीत |
| 944 | अप्रमेयः | Aprameyah | ज्याला मोजता येत नाही |
| 945 | अलौकिकः | Alaukikah | लौकिकाच्या पलीकडचा |
| 946 | अद्भुतः | Adbhutah | अद्भुत |
| 947 | अतुलनीयः | Atulaniyah | ज्याची तुलना नाही |
| 948 | अप्रतिमः | Apratimah | अप्रतिम |
| 949 | श्रीगुरुदेवदत्तः | Shri Gurudev Dattah | श्री गुरुदेव दत्त |
| 950 | दत्तगुरुः | Dattaguruh | दत्त गुरू |
| 951 | औदुंबरवासी | Audumbaravasi | औदुंबर वृक्षाखाली राहणारा |
| 952 | गिरनारवासी | Girnaravasi | गिरनार पर्वतावर राहणारा |
| 953 | गाणगापूरवासी | Ganagapuravasi | गाणगापूर क्षेत्रात वसणारा |
| 954 | कारंजानिवासी | Karanjanivasi | कारंजात वसणारा |
| 955 | नरसोबाची वाडी | Narsobachi Wadi | नरसोबाच्या वाडीचा स्वामी |
| 956 | माहूरनिवासी | Mahurnivasi | माहूर क्षेत्रात वसणारा |
| 957 | कोल्हापूरवासी | Kolhapurvasi | कोल्हापूर क्षेत्र |
| 958 | श्रीक्षेत्रवासी | Shrikshetravasi | पवित्र क्षेत्रात वसणारा |
| 959 | गोकर्णवासी | Gokarnavasi | गोकर्ण क्षेत्रात राहणारा |
| 960 | श्रीशैलवासी | Shrishailavasi | श्रीशैलात वसणारा |
| 961 | एकमुखी | Ekamukhi | एक मुख असलेला |
| 962 | त्रिमुखी | Trimukhi | तीन मुख असलेला (त्रिमूर्ती) |
| 963 | षण्मुखी | Shanmukhi | सहा मुख असलेला |
| 964 | सहस्रमुखी | Sahasramukhi | हजार मुख असलेला |
| 965 | श्वानवत्सलः | Shvanavatsalah | कुत्र्यांवर प्रेम करणारा |
| 966 | गोवत्सलः | Govatsalah | गायींवर प्रेम करणारा |
| 967 | पादुकापूजितः | Padukapujitah | पादुकांद्वारे पूजिला जाणारा |
| 968 | निरंकुशः | Nirankushah | कशावरही निर्बंध नसलेला |
| 969 | स्वच्छंदी | Svachchhandi | स्वतंत्र / मुक्त |
| 970 | विहारी | Vihari | सर्वत्र विहार करणारा |
| 971 | भिक्षाटनः | Bhikshatanah | भिक्षा मागणारा |
| 972 | भिक्षुराजः | Bhikshurajah | भिक्षुकांचा राजा |
| 973 | पादचारी | Padachari | पायी चालणारा |
| 974 | क्षेत्रपालः | Kshetrapalah | क्षेत्राचे रक्षण करणारा |
| 975 | तीर्थयात्री | Tirthayatri | तीर्थयात्रा करणारा |
| 976 | सदाप्रसन्नः | Sadaprasannah | सदैव प्रसन्न |
| 977 | नित्यतृप्तः | Nityatriptah | नेहमी तृप्त |
| 978 | संतोषी | Santoshi | संतुष्ट |
| 979 | आत्मारामः | Atmaramah | आत्म्यात रममाण |
| 980 | सर्वत्यागी | Sarvatyagi | सर्व त्यागी |
| 981 | निष्कामकर्मी | Nishkamakarmi | निष्काम कर्म करणारा |
| 982 | समदर्शी | Samadarshi | सर्वांना सारखे पाहणारा |
| 983 | समभावी | Samabhavi | सम भाव ठेवणारा |
| 984 | जीवन्मुक्तः | Jivanmuktah | जिवंतपणीच मुक्त |
| 985 | विदेहमुक्तः | Videhamuktah | देहातीत मुक्ती |
| 986 | सत्यस्वरूपः | Satyasvarupah | सत्याचे स्वरूप |
| 987 | ज्योतिस्वरूपः | Jyotisvarupah | ज्योतीचे स्वरूप |
| 988 | प्रकाशस्वरूपः | Prakashasvarupah | प्रकाशाचे स्वरूप |
| 989 | तेजस्वी | Tejasvi | तेजस्वी |
| 990 | वर्चस्वी | Varchasvi | वर्चस्वी |
| 991 | ओजस्वी | Ojasvi | ओजस्वी |
| 992 | महोदयः | Mahodayah | महान उदय |
| 993 | सर्वमंगलः | Sarvamangalah | सर्वमंगलकारी |
| 994 | अभीष्टदः | Abhishtadah | इच्छित फळ देणारा |
| 995 | वरदः | Varadah | वर देणारा |
| 996 | वरदहस्तः | Varadahastah | वर देणारा हात |
| 997 | अभयहस्तः | Abhayahastah | अभय देणारा हात |
| 998 | दक्षिणामूर्तिः | Dakshinamurtih | दक्षिणामूर्ती (शांत गुरू रूप) |
| 999 | सर्वदेवस्वरूपः | Sarvadevasvarupah | सर्व देवांचे स्वरूप |
| 1000 | सर्वतीर्थमयः | Sarvatirthamayah | सर्व तीर्थे ज्यात सामावली |
| 1001 | सर्वमंत्रमयः | Sarvamantramayah | सर्व मंत्र ज्यात सामावले |
| 1002 | सर्वयंत्रमयः | Sarvayantramayah | सर्व यंत्रे ज्यात सामावली |
| 1003 | सर्वतंत्रमयः | Sarvatantramayah | सर्व तंत्रे ज्यात सामावली |
| 1004 | सर्वव्यापकः | Sarvavyapakah | सर्वव्यापी |
| 1005 | सर्वशक्तिमान | Sarvashaktiman | सर्वशक्तिमान |
| 1006 | सर्वेश्वरः | Sarveshvarah | सर्वांचा ईश्वर |
| 1007 | श्रीदत्तात्रेयः | Shri Dattatreyah | श्री दत्तात्रेय |
| 1008 | ॐ श्रीगुरुदेवदत्त | Om Shri Gurudev Datt | ॐ श्रीगुरुदेवदत्त 🙏 |
दत्तात्रेयांची 108 प्रमुख नावे — संक्षिप्त यादी ✨
अनेक भक्त संपूर्ण १००८ नावांचे पठण रोज करू शकत नाहीत, म्हणून खाली 108 प्रमुख नावे दिली आहेत — जी अष्टोत्तरशतनामावली म्हणून पूजेत वापरता येतात.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | ॐ श्रीदत्तः | Om Shri Dattah | दान दिला गेला |
| 2 | अवधूतः | Avadhutah | संसारत्यागी |
| 3 | दिगंबरः | Digambarah | दिशा हेच वस्त्र |
| 4 | त्रिमूर्तिः | Trimurtih | तिन्ही देव |
| 5 | अत्रिपुत्रः | Atriputrah | अत्रींचा पुत्र |
| 6 | अनसूयासुतः | Anasuyasutah | अनसूयेचा पुत्र |
| 7 | योगीश्वरः | Yogishvarah | योग्यांचा ईश्वर |
| 8 | महायोगी | Mahayogi | महान योगी |
| 9 | परमात्मा | Paramatma | सर्वश्रेष्ठ आत्मा |
| 10 | सच्चिदानंदः | Sachchidanandah | सत्-चित्-आनंद |
| 11 | गुरुमूर्तिः | Gurumurtih | गुरूंचे रूप |
| 12 | जगदगुरुः | Jagadguruh | जगाचे गुरू |
| 13 | भक्तवत्सलः | Bhaktavatsalah | भक्तप्रिय |
| 14 | कृपानिधिः | Kripanidhih | कृपेचा भांडार |
| 15 | निरंजनः | Niranjanah | निष्कलंक |
| 16 | शांतमूर्तिः | Shantamurtih | शांतीचे रूप |
| 17 | महाराजः | Maharajah | महान राजा |
| 18 | श्रीपादवल्लभः | Shripadavallabhah | श्रीपाद अवतार |
| 19 | नृसिंहसरस्वती | Nrisimha Sarasvati | दुसरा अवतार |
| 20 | स्वामीसमर्थः | Swami Samarthah | अक्कलकोट स्वामी |
टीप: वरील यादी 108 नावांमधील प्रमुख 20 नावे आहेत. संपूर्ण 108 नावांसाठी वरील मुख्य यादीतील पहिल्या 108 नावांचा वापर करा.
तुम्ही बाळाचे नाव राशीनुसार किंवा नक्षत्रानुसार शोधत असाल, तर या दत्तनामावलीतील अनेक नावे बाळांसाठीही योग्य आहेत.
दत्तात्रेय सहस्रनामाचे पठण कसे करावे? 📿
दत्तात्रेय सहस्रनामावलीचे पठण करणे अत्यंत फलदायी मानले जाते. पण ते योग्य पद्धतीने करणे महत्त्वाचे आहे. कुठलीही कठोर बंधने नाहीत, पण खालील सोप्या मार्गदर्शक सूचना उपयुक्त ठरतील:
पठणाची योग्य वेळ:
- सकाळी स्नानानंतर ब्राह्ममुहूर्तात सर्वोत्तम
- गुरुवारी विशेष फलदायी (दत्तात्रेयांचा वार गुरुवार)
- दत्त जयंती (मार्गशीर्ष पौर्णिमा) या दिवशी अवश्य पठण करावे
पठणाची पद्धत:
- स्वच्छ आसनावर बसावे
- समोर दत्तात्रेयांचा फोटो किंवा मूर्ती ठेवावी
- धूप-दीप लावावा
- प्रत्येक नावापुढे “ॐ” आणि शेवटी “नमः” लावावे
- उदा.: “ॐ श्रीदत्ताय नमः”, “ॐ देवदत्ताय नमः”
- एकाग्रतेने, शांतपणे पठण करावे
विशेष लाभ:
- मानसिक शांती मिळते
- ग्रहदोष कमी होतात
- पितृदोष निवारणासाठी उत्तम
- आध्यात्मिक प्रगती होते
Also Read: गणपती मंडळाची नावे मराठीत
दत्तात्रेयांच्या नावांबद्दल रोचक तथ्ये 🤔
-
२४ गुरू: दत्तात्रेयांनी पृथ्वी, वायू, आकाश, पाणी, अग्नी, सूर्य, चंद्र, कबूतर, अजगर, समुद्र, पतंग, मधमाशी, हत्ती, मधकाढणारा, हरीण, मासा, पिंगला वेश्या, कुरर पक्षी, बालक, कुमारी कन्या, बाणाकार, कोळी, भृंगी कीटक, आणि सर्प — या २४ गोष्टींना गुरू मानले. म्हणूनच त्यांना “चतुर्विंशतिगुरु” म्हणतात.
-
चार कुत्रे: दत्तात्रेयांच्या चित्रात दिसणारे चार कुत्रे हे चार वेद (ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद, अथर्ववेद) यांचे प्रतीक आहेत.
-
एक गाय: दत्तांच्या मागे दिसणारी कामधेनू गाय ही पृथ्वी आणि धर्माचे प्रतीक आहे.
-
औदुंबर वृक्ष: दत्तात्रेयांचा औदुंबर (उंबर) वृक्षाशी विशेष संबंध आहे. या वृक्षाची पूजा दत्तपूजेत अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते.
-
तीन मुख: दत्तात्रेयांना तीन मुख दाखवतात — ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांचे प्रतीक. पण काही परंपरांमध्ये एकमुखी दत्त पूजा करतात.
-
गाणगापूर क्षेत्र: कर्नाटकातील गाणगापूर हे दत्तात्रेयांचे सर्वात प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र आहे, जिथे नृसिंह सरस्वती महाराजांनी वास केला.
-
“दिगंबरा दिगंबरा” मंत्र: हा सर्वात सोपा आणि सर्वाधिक लोकप्रिय दत्त मंत्र आहे — “दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा.” रोज फक्त हा एक मंत्र जपला तरी दत्तकृपा होते, असे भक्त मानतात.
तुम्ही बौद्ध नावे किंवा राजेशाही मराठी मुलांची नावे शोधत असाल तरीही आमच्या वेबसाइटवर अनेक यादी उपलब्ध आहेत.
समारोप 🙏
या लेखात आम्ही दत्तात्रेयांची १००८ नावे मराठी अर्थासहित, रोमन उच्चारणासहित संपूर्ण देण्याचा प्रयत्न केला. ही सहस्रनामावली पूजा, नामस्मरण, जप, आणि अध्ययनासाठी उपयुक्त आहे. गुरुवारी, दत्त जयंतीला, किंवा कोणत्याही विशेष प्रसंगी या नामावलीचे पठण केल्यास मानसिक शांती आणि आध्यात्मिक उन्नती मिळते.
हा लेख उपयुक्त वाटला असेल तर कृपया इतर दत्तभक्तांसोबत शेअर करा. आणि आमच्या वेबसाइटवर मराठी बाळांची नावे सहित अनेक उपयुक्त यादी उपलब्ध आहेत — त्याही नक्की पहा! ॥ श्री गुरुदेव दत्त ॥