भारतीय ज्योतिषशास्त्रात नक्षत्रांना (Nakshatra Names in Marathi) खूप महत्त्वाचं स्थान आहे. आकाशात चंद्राच्या मार्गावर एकूण 27 नक्षत्रं आहेत आणि प्रत्येक नक्षत्राचं स्वतःचं वैशिष्ट्य, स्वामी ग्रह आणि देवता आहे. मुलाचा जन्म कोणत्या नक्षत्रावर झाला यावरून त्याचं नाव ठरवणं — ही आपली जुनी मराठी परंपरा आहे.
जर तुम्ही नवीन पालक आहात आणि बाळाच्या जन्म नक्षत्रावरून नाव शोधत आहात, किंवा विद्यार्थी आहात आणि नक्षत्रांची नावे मराठीत (27 Nakshatra Names in Marathi) शिकायची आहेत, तर हा लेख तुमच्यासाठीच आहे!
या लेखात तुम्हाला मिळेल — सर्व 27 नक्षत्रांची मराठी नावे, उच्चार, स्वामी ग्रह, देवता, संबंधित राशी आणि प्रत्येक नक्षत्रावरून मुलांची नावे कशी ठेवतात याची सोपी माहिती. चला तर मग सुरू करूया!
27 नक्षत्रांची संपूर्ण यादी — Complete Nakshatra List in Marathi 🌟
ही आहे सर्व 27 नक्षत्रांची मुख्य यादी — मराठी नाव, उच्चार, स्वामी ग्रह आणि देवता यांसह:
| क्र. | मराठी नाव | Roman (Pronunciation) | स्वामी ग्रह | देवता |
|---|---|---|---|---|
| 1 | अश्विनी | Ashwini | केतू | अश्विनी कुमार |
| 2 | भरणी | Bharani | शुक्र | यम |
| 3 | कृत्तिका | Krittika | सूर्य | अग्नी |
| 4 | रोहिणी | Rohini | चंद्र | ब्रह्मा |
| 5 | मृगशीर्ष | Mrigashirsha | मंगळ | चंद्र (सोम) |
| 6 | आर्द्रा | Ardra | राहू | रुद्र |
| 7 | पुनर्वसू | Punarvasu | गुरू | अदिती |
| 8 | पुष्य | Pushya | शनी | बृहस्पती |
| 9 | आश्लेषा | Ashlesha | बुध | नाग (सर्प) |
| 10 | मघा | Magha | केतू | पितृ |
| 11 | पूर्वा फाल्गुनी | Purva Phalguni | शुक्र | भग |
| 12 | उत्तरा फाल्गुनी | Uttara Phalguni | सूर्य | अर्यमन |
| 13 | हस्त | Hasta | चंद्र | सवितृ (सूर्य) |
| 14 | चित्रा | Chitra | मंगळ | त्वष्टा (विश्वकर्मा) |
| 15 | स्वाती | Swati | राहू | वायू |
| 16 | विशाखा | Vishakha | गुरू | इंद्राग्नी |
| 17 | अनुराधा | Anuradha | शनी | मित्र |
| 18 | ज्येष्ठा | Jyeshtha | बुध | इंद्र |
| 19 | मूळ | Mula | केतू | निऋती |
| 20 | पूर्वाषाढा | Purvashadha | शुक्र | अप (जल) |
| 21 | उत्तराषाढा | Uttarashadha | सूर्य | विश्वदेव |
| 22 | श्रवण | Shravana | चंद्र | विष्णू |
| 23 | धनिष्ठा | Dhanishtha | मंगळ | वसू |
| 24 | शतभिषा | Shatabhisha | राहू | वरुण |
| 25 | पूर्वा भाद्रपदा | Purva Bhadrapada | गुरू | अजैकपाद |
| 26 | उत्तरा भाद्रपदा | Uttara Bhadrapada | शनी | अहिर्बुध्न्य |
| 27 | रेवती | Revati | बुध | पूषन |
Also Read: मराठीत राशींची नावे जाणून घ्या
नक्षत्र आणि राशी यांचा संबंध 🔗
बऱ्याच लोकांना हे माहीत नसतं की प्रत्येक राशीत अडीच नक्षत्रं येतात. म्हणजे 12 राशी × 2.25 नक्षत्रं = 27 नक्षत्रं. बाळाच्या जन्मवेळी चंद्र कोणत्या नक्षत्रात आहे, त्यावरून राशी ठरते. हा संबंध समजला तर बाळाचं नाव ठरवणं खूप सोपं होतं.
| क्र. | राशी | मराठी राशी नाव | संबंधित नक्षत्रं |
|---|---|---|---|
| 1 | मेष | Mesh | अश्विनी, भरणी, कृत्तिका (पहिला चरण) |
| 2 | वृषभ | Vrushabh | कृत्तिका (2-3-4), रोहिणी, मृगशीर्ष (1-2) |
| 3 | मिथुन | Mithun | मृगशीर्ष (3-4), आर्द्रा, पुनर्वसू (1-2-3) |
| 4 | कर्क | Kark | पुनर्वसू (4), पुष्य, आश्लेषा |
| 5 | सिंह | Sinh | मघा, पूर्वा फाल्गुनी, उत्तरा फाल्गुनी (1) |
| 6 | कन्या | Kanya | उत्तरा फाल्गुनी (2-3-4), हस्त, चित्रा (1-2) |
| 7 | तूळ | Tul | चित्रा (3-4), स्वाती, विशाखा (1-2-3) |
| 8 | वृश्चिक | Vrushchik | विशाखा (4), अनुराधा, ज्येष्ठा |
| 9 | धनु | Dhanu | मूळ, पूर्वाषाढा, उत्तराषाढा (1) |
| 10 | मकर | Makar | उत्तराषाढा (2-3-4), श्रवण, धनिष्ठा (1-2) |
| 11 | कुंभ | Kumbh | धनिष्ठा (3-4), शतभिषा, पूर्वा भाद्रपदा (1-2-3) |
| 12 | मीन | Meen | पूर्वा भाद्रपदा (4), उत्तरा भाद्रपदा, रेवती |
प्रत्येक नक्षत्राचे आद्याक्षर — Nakshatra Starting Letters 🔤
मराठी पद्धतीत बाळाचं नाव ठेवताना जन्म नक्षत्राच्या चरणानुसार ठराविक अक्षरं वापरतात. हे अक्षर जाणून घेतलं तर योग्य नाव शोधणं खूप सोपं होतं. जर तुम्ही मुलींसाठी मराठी नावे किंवा मुलांसाठी मराठी नावे शोधत असाल, तर हे अक्षर लक्षात ठेवा.
| क्र. | नक्षत्र | Roman | नामाक्षरे (Starting Letters) |
|---|---|---|---|
| 1 | अश्विनी | Ashwini | चु, चे, चो, ला |
| 2 | भरणी | Bharani | ली, लू, ले, लो |
| 3 | कृत्तिका | Krittika | अ, ई, उ, ए |
| 4 | रोहिणी | Rohini | ओ, वा, वी, वू |
| 5 | मृगशीर्ष | Mrigashirsha | वे, वो, का, की |
| 6 | आर्द्रा | Ardra | कू, घ, ङ, छ |
| 7 | पुनर्वसू | Punarvasu | के, को, हा, ही |
| 8 | पुष्य | Pushya | हू, हे, हो, ड |
| 9 | आश्लेषा | Ashlesha | डी, डू, डे, डो |
| 10 | मघा | Magha | मा, मी, मू, मे |
| 11 | पूर्वा फाल्गुनी | Purva Phalguni | मो, टा, टी, टू |
| 12 | उत्तरा फाल्गुनी | Uttara Phalguni | टे, टो, पा, पी |
| 13 | हस्त | Hasta | पू, ष, ण, ठ |
| 14 | चित्रा | Chitra | पे, पो, रा, री |
| 15 | स्वाती | Swati | रू, रे, रो, ता |
| 16 | विशाखा | Vishakha | ती, तू, ते, तो |
| 17 | अनुराधा | Anuradha | ना, नी, नू, ने |
| 18 | ज्येष्ठा | Jyeshtha | नो, या, यी, यू |
| 19 | मूळ | Mula | ये, यो, भा, भी |
| 20 | पूर्वाषाढा | Purvashadha | भू, धा, फा, ढा |
| 21 | उत्तराषाढा | Uttarashadha | भे, भो, जा, जी |
| 22 | श्रवण | Shravana | खी, खू, खे, खो |
| 23 | धनिष्ठा | Dhanishtha | गा, गी, गू, गे |
| 24 | शतभिषा | Shatabhisha | गो, सा, सी, सू |
| 25 | पूर्वा भाद्रपदा | Purva Bhadrapada | से, सो, दा, दी |
| 26 | उत्तरा भाद्रपदा | Uttara Bhadrapada | दू, थ, झ, ञ |
| 27 | रेवती | Revati | दे, दो, चा, ची |
Also Read: बाळांसाठी सुंदर मराठी नावे शोधा
नक्षत्रांचे प्रकार — Nakshatra Types (स्वभावानुसार) 🌙
ज्योतिषशास्त्रात नक्षत्रांना त्यांच्या स्वभावानुसार वेगवेगळ्या गटांत विभागलेलं आहे. म्हणजे काही नक्षत्रं शुभ कार्यांसाठी चांगली, तर काही कठीण स्वभावाची. हे जाणून घेणं मुहूर्त ठरवताना खूप उपयोगी पडतं.
ध्रुव (स्थिर) नक्षत्रं — Fixed Nakshatras:
गृहप्रवेश, बांधकाम सुरू करणं अशा स्थिर कामांसाठी उत्तम.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | स्वभाव |
|---|---|---|---|
| 1 | रोहिणी | Rohini | स्थिर / ध्रुव |
| 2 | उत्तरा फाल्गुनी | Uttara Phalguni | स्थिर / ध्रुव |
| 3 | उत्तराषाढा | Uttarashadha | स्थिर / ध्रुव |
| 4 | उत्तरा भाद्रपदा | Uttara Bhadrapada | स्थिर / ध्रुव |
चर (चल) नक्षत्रं — Movable Nakshatras:
प्रवास, नवीन सुरुवात यासाठी अनुकूल.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | स्वभाव |
|---|---|---|---|
| 1 | अश्विनी | Ashwini | चर |
| 2 | पुनर्वसू | Punarvasu | चर |
| 3 | हस्त | Hasta | चर |
| 4 | श्रवण | Shravana | चर |
| 5 | धनिष्ठा | Dhanishtha | चर |
| 6 | शतभिषा | Shatabhisha | चर |
| 7 | स्वाती | Swati | चर |
उग्र / तीक्ष्ण नक्षत्रं — Sharp/Fierce Nakshatras:
शस्त्र विद्या, तंत्रविद्या, स्पर्धा यासारख्या कामांसाठी.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | स्वभाव |
|---|---|---|---|
| 1 | मूळ | Mula | तीक्ष्ण |
| 2 | ज्येष्ठा | Jyeshtha | तीक्ष्ण |
| 3 | आर्द्रा | Ardra | तीक्ष्ण |
| 4 | आश्लेषा | Ashlesha | तीक्ष्ण |
नक्षत्रांचे स्वामी ग्रह — Nakshatra Ruling Planets 🪐
प्रत्येक नक्षत्राला एक स्वामी ग्रह असतो. एकूण 9 ग्रह आहेत आणि प्रत्येक ग्रहाकडे 3 नक्षत्रं येतात (9 × 3 = 27). कुंडली वाचताना हे जाणून घेणं खूप गरजेचं आहे. जर तुम्हाला ग्रहांची नावे मराठीत जाणून घ्यायची असतील, तर ही लिंक पहा.
| क्र. | स्वामी ग्रह | Planet (English) | नक्षत्रं |
|---|---|---|---|
| 1 | केतू | Ketu | अश्विनी, मघा, मूळ |
| 2 | शुक्र | Venus | भरणी, पूर्वा फाल्गुनी, पूर्वाषाढा |
| 3 | सूर्य | Sun | कृत्तिका, उत्तरा फाल्गुनी, उत्तराषाढा |
| 4 | चंद्र | Moon | रोहिणी, हस्त, श्रवण |
| 5 | मंगळ | Mars | मृगशीर्ष, चित्रा, धनिष्ठा |
| 6 | राहू | Rahu | आर्द्रा, स्वाती, शतभिषा |
| 7 | गुरू | Jupiter | पुनर्वसू, विशाखा, पूर्वा भाद्रपदा |
| 8 | शनी | Saturn | पुष्य, अनुराधा, उत्तरा भाद्रपदा |
| 9 | बुध | Mercury | आश्लेषा, ज्येष्ठा, रेवती |
Also Read: श्री गणपतीची नावे मराठीत पहा
जन्म नक्षत्रानुसार बाळांची नावे कशी ठेवतात? 👶
मराठी परंपरेत बाळ जन्मल्यावर ज्योतिषी कुंडली पाहतात आणि जन्म नक्षत्र व चरण सांगतात. त्या चरणाचं अक्षर घेऊन बाळाचं नाव ठेवतात. उदाहरणार्थ, जर बाळ अश्विनी नक्षत्राच्या पहिल्या चरणावर जन्मलं, तर नाव “चु” ने सुरू व्हायला हवं — जसं “चुडामणी” किंवा “चुनमुन”.
खालच्या टेबलमध्ये काही लोकप्रिय नक्षत्रांवरून ठेवलेल्या नावांचे नमुने दिले आहेत:
| क्र. | नक्षत्र | अक्षर | मुलीचे नाव (उदाहरण) | मुलाचे नाव (उदाहरण) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | अश्विनी | चु | चुलबुली | चुडामणी |
| 2 | अश्विनी | ला | लावण्या | लक्ष्य |
| 3 | भरणी | ली | लीला | लीलाधर |
| 4 | रोहिणी | वा | वैष्णवी | वासुदेव |
| 5 | पुनर्वसू | के | केतकी | केशव |
| 6 | मघा | मा | माधवी | माधव |
| 7 | हस्त | पू | पूर्वा | पूर्णेश |
| 8 | स्वाती | रू | रूपाली | रूद्र |
| 9 | अनुराधा | ना | नम्रता | नारायण |
| 10 | श्रवण | खी | खीरजा | खीमराज |
| 11 | रेवती | चा | चारुशीला | चारुदत्त |
| 12 | विशाखा | ती | तीर्था | तीर्थंकर |
जर तुम्हाला नक्षत्रानुसार अधिक बाळ मुलींची नावे किंवा बाळ मुलांची नावे हवी असतील, तर या पेजवर सविस्तर यादी आहे.
अभिजित नक्षत्र — 28वे नक्षत्र ⭐
बऱ्याच जणांना आश्चर्य वाटतं की 27 नक्षत्रांव्यतिरिक्तही एक नक्षत्र आहे — अभिजित नक्षत्र. हे उत्तराषाढा आणि श्रवण यांच्या मध्ये येतं. श्रीकृष्णाचा जन्म याच नक्षत्रावर झाला अशी मान्यता आहे. मुहूर्त काढताना अभिजित नक्षत्राला अत्यंत शुभ मानलं जातं.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | स्वामी ग्रह | देवता | विशेष |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | अभिजित | Abhijit | सूर्य | ब्रह्मा/विष्णू | दुपारी 12 वाजता येतं, सर्वश्रेष्ठ मुहूर्त |
हे नक्षत्र दैनंदिन पंचांगात दिसत नाही पण मुहूर्तशास्त्रात खूप महत्त्वाचं आहे. श्रीकृष्णाची नावे मराठीत वाचायची असतील तर इथे क्लिक करा.
Also Read: अष्टविनायकांची नावे व माहिती
नक्षत्र आणि नवग्रह यांचा परस्परसंबंध 🌠
प्रत्येक नक्षत्राला एक देवता आणि एक स्वामी ग्रह असतो. जेव्हा तुमच्या कुंडलीतला चंद्र एखाद्या नक्षत्रात असतो, तेव्हा त्या नक्षत्राचा स्वामी ग्रह तुमच्या महादशा चक्रातला पहिला ग्रह ठरतो. हे विंशोत्तरी दशा पद्धतीत वापरतात.
सोप्या भाषेत — तुमचं जन्म नक्षत्र तुमच्या आयुष्याचा ग्रह-कालक्रम ठरवतं.
| क्र. | ग्रह | दशा कालावधी (वर्षे) | संबंधित नक्षत्रं |
|---|---|---|---|
| 1 | केतू | 7 वर्षे | अश्विनी, मघा, मूळ |
| 2 | शुक्र | 20 वर्षे | भरणी, पू. फाल्गुनी, पूर्वाषाढा |
| 3 | सूर्य | 6 वर्षे | कृत्तिका, उ. फाल्गुनी, उत्तराषाढा |
| 4 | चंद्र | 10 वर्षे | रोहिणी, हस्त, श्रवण |
| 5 | मंगळ | 7 वर्षे | मृगशीर्ष, चित्रा, धनिष्ठा |
| 6 | राहू | 18 वर्षे | आर्द्रा, स्वाती, शतभिषा |
| 7 | गुरू | 16 वर्षे | पुनर्वसू, विशाखा, पू. भाद्रपदा |
| 8 | शनी | 19 वर्षे | पुष्य, अनुराधा, उ. भाद्रपदा |
| 9 | बुध | 17 वर्षे | आश्लेषा, ज्येष्ठा, रेवती |
एकूण दशा चक्र = 120 वर्षे (सर्व ग्रहांचे कालावधी मिळून)
नक्षत्रांबद्दल रोचक तथ्य 🤔
-
चंद्राचा प्रवास: चंद्र एका नक्षत्रात साधारण 1 दिवस (सुमारे 24 तास) राहतो. म्हणूनच 27 दिवसांत चंद्र सर्व 27 नक्षत्रं पार करतो — हेच चांद्रमास आहे.
-
पुष्य नक्षत्र सर्वोत्तम: ज्योतिषशास्त्रात पुष्य नक्षत्राला “नक्षत्रांचा राजा” म्हटलं जातं. सोनं खरेदीसाठी पुष्य नक्षत्र सर्वात शुभ मानतात.
-
भारतीय कॅलेंडरचा आधार: मराठी महिन्यांची नावं नक्षत्रांवरून ठेवली आहेत! उदा. चैत्र = चित्रा नक्षत्र, वैशाख = विशाखा नक्षत्र. मराठी महिन्यांची नावे इथे पहा.
-
नक्षत्र मंडळ प्राचीन: वेदांमध्ये (ऋग्वेद, अथर्ववेद) नक्षत्रांचा उल्लेख सापडतो — म्हणजे हे ज्ञान 5000+ वर्षं जुनं आहे!
-
27 बायका, एक पती: पौराणिक कथेनुसार, 27 नक्षत्रं ही दक्ष प्रजापतीच्या 27 कन्या आहेत आणि चंद्र त्यांचा पती आहे. चंद्राने रोहिणीला जास्त प्रेम दिल्याने दक्षाने त्याला शाप दिला — म्हणून चंद्र वाढतो-कमी होतो!
-
अश्विनी = पहिलं नक्षत्र: अश्विनी नक्षत्र मेष राशीत सुरू होतं आणि हेच नवीन ज्योतिषीय वर्षाची सुरुवात मानलं जातं.
-
NASA आणि नक्षत्रं: आधुनिक खगोलशास्त्रातही या 27 नक्षत्रांच्या स्थानांना lunar mansions म्हणतात. चीनी आणि अरबी ज्योतिषशास्त्रातही अशाच 27-28 विभागांची पद्धत आहे!
Also Read: भगवान शंकराची 108 नावे मराठीत
निष्कर्ष — Conclusion ✅
या लेखात आपण 27 नक्षत्रांची मराठी नावे, त्यांचे स्वामी ग्रह, देवता, संबंधित राशी, नामाक्षरे आणि नक्षत्रांचे प्रकार — सगळं काही सविस्तर पाहिलं. जर तुम्ही बाळाचं नाव शोधत असाल किंवा ज्योतिषशास्त्र शिकत असाल, तर ही माहिती तुमच्यासाठी नक्कीच उपयोगी ठरेल.
हा लेख आवडला असेल तर तुमच्या कुटुंबीयांना आणि मित्रांना शेअर करा. अशाच मराठी नावांच्या आणि शब्दांच्या माहितीसाठी MarathiNames.com ला भेट द्या!