Planets Name in Marathi

आपल्या सौरमालेत कोणकोणते ग्रह आहेत, त्यांना मराठीत काय म्हणतात, हिंदीत काय नाव आहे — हे सगळं एकाच ठिकाणी मिळालं तर? बस, हाच विचार करून हा लेख तयार केला आहे!

जर तुम्ही student आहात, competitive exam ची तयारी करत आहात, किंवा तुमच्या मुलांना ग्रहांची नावे मराठीत (Planets Name in Marathi) शिकवायची आहेत — तर हा लेख तुमच्यासाठीच आहे.

इथे आम्ही सौरमालेतील सर्व ८ ग्रहांची नावे, नवग्रह, बटू ग्रह, उपग्रह, आणि अंतराळाशी संबंधित अनेक शब्द मराठी, हिंदी आणि English मध्ये दिले आहेत. सोबतच pronunciation guide पण दिला आहे जेणेकरून उच्चार समजायला सोपे जाईल.

या लेखात तुम्हाला planets name in Marathi and Hindi (ग्रहांची नावे मराठी आणि हिंदीत) ची संपूर्ण यादी, रोचक तथ्ये, आणि सौरमालेबद्दल सोप्या भाषेत माहिती मिळेल. चला तर मग सुरुवात करूया!


सौरमालेतील सर्व ग्रहांची संपूर्ण यादी 🪐

खाली दिलेल्या table मध्ये सौरमालेतील मुख्य ८ ग्रह, बटू ग्रह, सूर्य, चंद्र, आणि अंतराळाशी संबंधित इतर महत्त्वाचे शब्द मराठी, Roman pronunciation आणि हिंदी/English अर्थासह दिले आहेत. ही यादी शाळेतील विद्यार्थ्यांपासून स्पर्धा परीक्षेच्या अभ्यासकांपर्यंत सगळ्यांना उपयोगी पडेल.

क्र.मराठी नावRoman (Pronunciation)हिंदी/English अर्थ
1सूर्यSuryaसूर्य / Sun (तारा)
2बुधBudhबुध / Mercury
3शुक्रShukraशुक्र / Venus
4पृथ्वीPrithviपृथ्वी / Earth
5मंगळMangalमंगल / Mars
6गुरूGuruबृहस्पति / Jupiter
7शनीShaniशनि / Saturn
8युरेनसYurenusअरुण / Uranus
9नेपच्यूनNepchyunवरुण / Neptune
10चंद्रChandraचंद्रमा / Moon (उपग्रह)
11प्लूटोPlutoप्लूटो / Pluto (बटू ग्रह)
12सौरमालाSaurmalaसौरमंडल / Solar System
13ताराTaraतारा / Star
14उपग्रहUpgrahउपग्रह / Satellite
15लघुग्रहLaghugrahaक्षुद्रग्रह / Asteroid
16धूमकेतूDhumketuधूमकेतु / Comet
17उल्काUlkaउल्का / Meteor
18आकाशगंगाAkashgangaआकाशगंगा / Milky Way
19नक्षत्रNakshatraनक्षत्र / Constellation
20कक्षाKakshaकक्षा / Orbit
21ग्रहणGrahanग्रहण / Eclipse
22सूर्यग्रहणSuryagrahanसूर्यग्रहण / Solar Eclipse
23चंद्रग्रहणChandragrahanचंद्रग्रहण / Lunar Eclipse
24अंतराळAntaralअंतरिक्ष / Space
25ब्रह्मांडBrahmandब्रह्मांड / Universe
26निहारिकाNiharikaनिहारिका / Nebula
27गुरुत्वाकर्षणGurutvakarshanगुरुत्वाकर्षण / Gravity
28ध्रुवताराDhruvataraध्रुव तारा / Pole Star
29अवकाशAvakashअंतरिक्ष / Outer Space
30ग्रहमालाGrahamalaग्रहमाला / Planetary System
31बटू ग्रहBatu Grahaबौना ग्रह / Dwarf Planet
32सेरेसSeresसेरेस / Ceres (बटू ग्रह)
33एरिसErisएरिस / Eris (बटू ग्रह)
34हौमियाHaumiyaहौमिया / Haumea (बटू ग्रह)
35माकेमाकेMakemakeमाकेमाके / Makemake (बटू ग्रह)
36लघुग्रहांचा पट्टाLaghugrahancha Pattaक्षुद्रग्रह पट्टी / Asteroid Belt
37कायपर पट्टाKayper Pattaकायपर बेल्ट / Kuiper Belt
38प्रकाशवर्षPrakashvarshप्रकाशवर्ष / Light Year
39वातावरणVatavaranवायुमंडल / Atmosphere
40परिवलनParivalanपरिक्रमण / Revolution
41परिभ्रमणParibhramanघूर्णन / Rotation
42सूर्यमंडळSuryamandalसौरमंडल / Solar System
43अंतराळवीरAntaralvirअंतरिक्ष यात्री / Astronaut
44दुर्बीणDurbinदूरबीन / Telescope
45कृष्णविवरKrishnavivaraब्लैक होल / Black Hole

Also Read: फुलांची नावे मराठीत — Flowers Name in Marathi


सौरमालेतील ८ ग्रह — 8 Planets in Marathi 🌏

बरेच लोक “8 planets name in Marathi” शोधतात. 2006 मध्ये प्लूटोला बटू ग्रह (Dwarf Planet) म्हणून वर्गीकृत केल्यानंतर आता अधिकृतपणे ८ ग्रह मान्य आहेत. सूर्यापासूनच्या अंतरानुसार त्यांची यादी खाली दिली आहे.

क्र.मराठी नावRomanEnglish नावसूर्यापासून क्रम
1बुधBudhMercuryपहिला (सर्वात जवळ)
2शुक्रShukraVenusदुसरा
3पृथ्वीPrithviEarthतिसरा
4मंगळMangalMarsचौथा
5गुरूGuruJupiterपाचवा
6शनीShaniSaturnसहावा
7युरेनसYurenusUranusसातवा
8नेपच्यूनNepchyunNeptuneआठवा (सर्वात दूर)

💡 लक्षात ठेवा: बुध सूर्याच्या सर्वात जवळचा ग्रह आहे, तर नेपच्यून सर्वात दूर. पृथ्वी तिसऱ्या क्रमांकावर आहे — म्हणूनच इथे जीवसृष्टी शक्य झाली!


नवग्रह — Navgraha Names in Marathi ✨

भारतीय ज्योतिषशास्त्रात नवग्रहांना खूप महत्त्व आहे. हे ९ ग्रह मंदिरांमध्येही पाहायला मिळतात. ज्योतिषशास्त्रानुसार यांचा माणसाच्या जीवनावर प्रभाव पडतो असे मानले जाते. जर तुम्हाला राशीची नावे मराठीत जाणून घ्यायची असतील तर तोही लेख जरूर वाचा.

क्र.मराठी नावRomanहिंदी/Englishवार (Day)
1सूर्यSuryaसूर्य / Sunरविवार
2चंद्रChandraचंद्रमा / Moonसोमवार
3मंगळMangalमंगल / Marsमंगळवार
4बुधBudhबुध / Mercuryबुधवार
5गुरूGuruबृहस्पति / Jupiterगुरूवार
6शुक्रShukraशुक्र / Venusशुक्रवार
7शनीShaniशनि / Saturnशनिवार
8राहूRahuराहु / Rahu (छाया ग्रह)
9केतूKetuकेतु / Ketu (छाया ग्रह)

💡 राहू आणि केतू हे प्रत्यक्ष ग्रह नाहीत — ज्योतिषशास्त्रात यांना छाया ग्रह म्हणतात. पण भारतीय संस्कृतीत यांचे विशेष स्थान आहे.


Also Read: नक्षत्रांची नावे मराठीत — Nakshatra Names in Marathi


आतील ग्रह vs बाहेरील ग्रह — Inner & Outer Planets 🔭

सौरमालेतील ग्रहांना दोन गटांमध्ये विभागले जाते — आतील ग्रह (Inner/Terrestrial Planets) जे खडकाळ आहेत आणि बाहेरील ग्रह (Outer/Gas Giant Planets) जे वायूंनी बनलेले आहेत. लघुग्रहांचा पट्टा (Asteroid Belt) या दोन गटांमध्ये आहे.

आतील ग्रह (Inner Planets):

क्र.मराठी नावRomanEnglishवैशिष्ट्य
1बुधBudhMercuryसर्वात लहान, सर्वात जवळ
2शुक्रShukraVenusसर्वात तेजस्वी, सर्वात गरम
3पृथ्वीPrithviEarthजीवसृष्टी असलेला एकमेव ग्रह
4मंगळMangalMarsलाल ग्रह (Red Planet)

बाहेरील ग्रह (Outer Planets):

क्र.मराठी नावRomanEnglishवैशिष्ट्य
1गुरूGuruJupiterसर्वात मोठा ग्रह
2शनीShaniSaturnसुंदर कडी (Rings)
3युरेनसYurenusUranusकलत्या अक्षावर फिरतो
4नेपच्यूनNepchyunNeptuneसर्वात दूरचा, निळा ग्रह

बटू ग्रह — Dwarf Planets in Marathi 🌑

2006 मध्ये International Astronomical Union (IAU) ने प्लूटोला ग्रहाच्या यादीतून काढून “बटू ग्रह” (Dwarf Planet) या नवीन वर्गात टाकले. सध्या ५ अधिकृत बटू ग्रह आहेत. ही माहिती competitive exams साठी फार उपयुक्त आहे.

क्र.मराठी नावRomanEnglish नावस्थान
1प्लूटोPlutoPlutoकायपर पट्टा
2सेरेसSeresCeresलघुग्रहांचा पट्टा
3एरिसErisErisकायपर पट्ट्यापलीकडे
4हौमियाHaumiyaHaumeaकायपर पट्टा
5माकेमाकेMakemakeMakemakeकायपर पट्टा

💡 तुम्हाला माहीत आहे का? एरिस हा प्लूटोपेक्षा जास्त वजनदार आहे! त्याच्या शोधामुळेच प्लूटोला ग्रहाच्या यादीतून हटवावे लागले.


Also Read: प्राण्यांची नावे मराठीत — Animal Names in Marathi


प्रत्येक ग्रहाची ओळख — Planet Details in Marathi 🌟

प्रत्येक ग्रह वेगळा आहे — कुणाला कडी आहेत, कुणाला चंद्र नाहीत, कुणी उलटा फिरतो! चला प्रत्येक ग्रहाबद्दल थोडक्यात जाणून घेऊया. जसे शरीराच्या अवयवांची नावे शिकणे महत्त्वाचे आहे, तसेच ग्रहांबद्दलचे ज्ञानही खूप उपयोगी आहे.

क्र.मराठी नावउपग्रह संख्याफिरण्याचा कालावधी (सूर्याभोवती)खास ओळख
1बुध (Mercury)८८ दिवससर्वात लहान व वेगवान ग्रह
2शुक्र (Venus)२२५ दिवससर्वात गरम, उलट दिशेने फिरतो
3पृथ्वी (Earth)१ (चंद्र)३६५.२५ दिवसजीवसृष्टी असलेला एकमेव ग्रह
4मंगळ (Mars)६८७ दिवसलाल रंगामुळे “लाल ग्रह”
5गुरू (Jupiter)९५+११.८६ वर्षेसर्वात मोठा ग्रह
6शनी (Saturn)१४६+२९.४६ वर्षेसुंदर कड्यांसाठी प्रसिद्ध
7युरेनस (Uranus)२८८४ वर्षेकलत्या अक्षावर फिरतो
8नेपच्यून (Neptune)१६१६४.८ वर्षेसर्वात वेगवान वारे

ग्रहांचे मराठी आणि हिंदी नाव — Comparison Table 📝

बरेच लोक “planets name in Marathi and Hindi” शोधतात. खरं तर, बहुतेक ग्रहांची मराठी आणि हिंदी नावे सारखीच आहेत कारण दोन्ही भाषांचे मूळ संस्कृतमध्ये आहे. तरीही काही नावांमध्ये उच्चार किंवा लिखाणात थोडा फरक आढळतो.

क्र.Englishमराठीहिंदीसंस्कृत
1Mercuryबुधबुधबुधः
2Venusशुक्रशुक्रशुक्रः
3Earthपृथ्वीपृथ्वीपृथिवी
4Marsमंगळमंगलमङ्गलः
5Jupiterगुरूबृहस्पति/गुरुबृहस्पतिः
6Saturnशनीशनिशनैश्चरः
7Uranusयुरेनस / अरुणअरुण
8Neptuneनेपच्यून / वरुणवरुणवरुणः
9Sunसूर्यसूर्यसूर्यः
10Moonचंद्रचंद्रमाचन्द्रमाः

💡 लक्ष द्या: मराठीत मंगळ (ळ) लिहितात, तर हिंदीत मंगल (ल). तसेच मराठीत शनी म्हणतात, हिंदीत शनि. हे छोटे फरक लक्षात ठेवा!


Also Read: रंगांची नावे मराठीत — Colour Names in Marathi


अंतराळ विषयक शब्द मराठीत — Space Vocabulary in Marathi 🚀

ग्रहांच्या नावांशिवाय अंतराळाशी संबंधित इतरही अनेक शब्द मराठीत जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे. हे शब्द शाळेतील प्रकल्प, सामान्य ज्ञान, आणि स्पर्धा परीक्षांमध्ये वारंवार विचारले जातात.

क्र.मराठी शब्दRomanEnglish अर्थ
1अंतराळAntaralSpace
2ब्रह्मांडBrahmandUniverse
3आकाशगंगाAkashgangaGalaxy / Milky Way
4कृष्णविवरKrishnavivaraBlack Hole
5गुरुत्वाकर्षणGurutvakarshanGravity
6प्रकाशवर्षPrakashvarshLight Year
7धूमकेतूDhumketuComet
8उल्कापातUlkapatMeteor Shower
9उपग्रहUpgrahSatellite
10अंतराळवीरAntaralvirAstronaut
11अंतराळ स्थानकAntaral SthanakSpace Station
12अग्निबाण / रॉकेटAgniban / RocketRocket
13निहारिकाNiharikaNebula
14ध्रुवताराDhruvataraPole Star
15कक्षाKakshaOrbit

मुलांसाठी ग्रह लक्षात ठेवण्याची सोपी ट्रिक 🧒

मुलांना ८ ग्रहांचा क्रम लक्षात ठेवणे कठीण जाते. त्यासाठी एक सोपी मराठी ट्रिक आहे. जसे अंकांची नावे मराठीत शिकताना ट्रिक्स वापरल्या जातात, तसेच ग्रहांसाठीही एक ट्रिक वापरता येते:

मराठी ट्रिक:

“बु शु पृ मं गु श यु ने”
बुध – शुक्र – पृथ्वी – मंगळ – गुरू – शनी – युरेनस – नेपच्यून

English ट्रिक:

“My Very Educated Mother Just Served Us Nachos”
Mercury – Venus – Earth – Mars – Jupiter – Saturn – Uranus – Neptune

क्र.ट्रिकचा शब्दग्रहाचे नाव
1बुबुध (Mercury)
2शुशुक्र (Venus)
3पृपृथ्वी (Earth)
4मंमंगळ (Mars)
5गुगुरू (Jupiter)
6शनी (Saturn)
7युयुरेनस (Uranus)
8नेनेपच्यून (Neptune)

Also Read: पक्ष्यांची नावे मराठीत — Bird Names in Marathi


ग्रहांबद्दल रोचक तथ्य — Interesting Facts about Planets 🤯

  1. शुक्र (Venus) सर्वात गरम ग्रह आहे — बुध सूर्याच्या जवळ असूनही शुक्राचे तापमान जास्त आहे (सुमारे 465°C) कारण शुक्रावर जाड कार्बन डायऑक्साइडचे वातावरण आहे जे उष्णता अडकवून ठेवते.

  2. गुरू ग्रहावर (Jupiter) एक दिवस फक्त 10 तासांचा असतो — हा सौरमालेतील सर्वात मोठा ग्रह असूनही सर्वात वेगाने स्वतःभोवती फिरतो. पण तिथला एक वर्ष मात्र पृथ्वीच्या जवळपास 12 वर्षांइतका लांब असतो!

  3. शनीला (Saturn) पाण्यावर तरंगता येईल — शनी ग्रहाची घनता पाण्यापेक्षा कमी आहे. जर एवढा मोठा तलाव मिळाला तर शनी त्यावर तरंगेल! अर्थात, हे फक्त एक मजेशीर कल्पना आहे.

  4. मंगळावर (Mars) सौरमालेतील सर्वात उंच पर्वत आहे — ऑलिंपस मॉन्स (Olympus Mons) हा मंगळावरील ज्वालामुखी पर्वत सुमारे 21.9 किमी उंच आहे, जो एव्हरेस्टच्या जवळपास 2.5 पट उंच आहे!

  5. शुक्रावर (Venus) एक दिवस हा एका वर्षापेक्षा मोठा आहे — शुक्र स्वतःभोवती इतक्या हळूहळू फिरतो की तिथला एक दिवस 243 पृथ्वी-दिवसांचा आहे, तर एक वर्ष 225 पृथ्वी-दिवसांचे!

  6. नेपच्यूनवर (Neptune) सर्वात वेगवान वारे वाहतात — तिथले वारे ताशी 2,100 किमी पेक्षा जास्त वेगाने वाहतात, जे पृथ्वीवरील कोणत्याही वादळापेक्षा कितीतरी पटीने अधिक आहेत.

  7. पृथ्वी (Earth) हा एकमेव ग्रह आहे ज्याचे नाव ग्रीक/रोमन देवतेवरून ठेवलेले नाही — बाकी सर्व ग्रहांची English नावे ग्रीक किंवा रोमन देवतांवरून आली आहेत, पण Earth हा शब्द जुन्या English आणि German भाषेतून आला आहे.


निष्कर्ष — Conclusion 🌌

या लेखात आपण ग्रहांची नावे मराठी, हिंदी आणि English मध्ये जाणून घेतली. सौरमालेतील ८ ग्रह, नवग्रह, बटू ग्रह, आणि अंतराळाशी संबंधित शब्दांची संपूर्ण यादी इथे दिली आहे. ही माहिती विद्यार्थ्यांना, पालकांना, आणि मराठी शिकणाऱ्या प्रत्येकाला उपयुक्त ठरेल.

हा लेख तुम्हाला आवडला असेल तर bookmark करा आणि तुमच्या मित्रांसोबत share करा. यासारखेच फळांची नावे मराठीत आणि भाज्यांची नावे मराठीत हे लेखही जरूर वाचा. अंतराळ खूप मोठं आहे — शिकत राहा, शोधत राहा! 🚀

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to Top