आपल्या रोजच्या स्वयंपाकघरात अनेक भाज्या वापरल्या जातात, पण त्या सगळ्यांची नावे मराठी, हिंदी आणि इंग्रजी या तिन्ही भाषांमध्ये माहीत असणे नेहमीच सोपे नसते. कधी बाजारात एखाद्या भाजीचे मराठी नाव ऐकतो पण हिंदीत काय म्हणतात ते कळत नाही — किंवा उलट!
या लेखात आम्ही 50 हून अधिक भाज्यांची नावे मराठीत आणि हिंदीत (Vegetables Name in Marathi and Hindi) एकत्र दिली आहेत. सोबतच पालेभाज्या, फळभाज्या, कंदमुळे, शेंगभाज्या, हिरव्या भाज्या असे सगळे प्रकार वेगवेगळ्या tables मध्ये दिले आहेत. जसे तुम्ही फळांची नावे मराठीत शिकता, तसेच भाज्यांची नावे जाणून घेणेही तितकेच गरजेचे आहे. चला तर सुरुवात करूया! 👇
भाज्यांची संपूर्ण यादी (All Vegetables Name in Marathi) 📋
खाली दिलेल्या table मध्ये 50 भाज्यांची नावे मराठी, इंग्रजी आणि हिंदीत दिली आहेत. ही यादी शाळा, competitive exams आणि दैनंदिन वापरासाठी उपयोगी आहे.
| क्र. | मराठी नाव | Roman (Pronunciation) | English / हिंदी अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | बटाटा | Batata | Potato / आलू |
| 2 | कांदा | Kanda | Onion / प्याज |
| 3 | टोमॅटो | Tomato | Tomato / टमाटर |
| 4 | वांगे | Vange | Brinjal / बैंगन |
| 5 | भेंडी | Bhendi | Lady Finger / भिंडी |
| 6 | फुलकोबी | Phulkobi | Cauliflower / फूलगोभी |
| 7 | कोबी | Kobi | Cabbage / पत्तागोभी |
| 8 | गाजर | Gajar | Carrot / गाजर |
| 9 | वाटाणे | Vatane | Green Peas / मटर |
| 10 | पालक | Palak | Spinach / पालक |
| 11 | मेथी | Methi | Fenugreek / मेथी |
| 12 | कोथिंबीर | Kothimbir | Coriander / धनिया |
| 13 | हिरवी मिरची | Hirvi Mirchi | Green Chilli / हरी मिर्च |
| 14 | दुधी भोपळा | Dudhi Bhopla | Bottle Gourd / लौकी |
| 15 | कारले | Karle | Bitter Gourd / करेला |
| 16 | दोडका | Dodka | Ridge Gourd / तोरई |
| 17 | घोसाळे | Ghosale | Sponge Gourd / नेनुआ |
| 18 | भोपळा | Bhopla | Pumpkin / कद्दू |
| 19 | काकडी | Kakdi | Cucumber / खीरा |
| 20 | मुळा | Mula | Radish / मूली |
| 21 | बीट | Beet | Beetroot / चुकंदर |
| 22 | सुरण | Suran | Yam / जिमीकंद |
| 23 | रताळे | Ratale | Sweet Potato / शकरकंद |
| 24 | शेवगा | Shevga | Drumstick / सहजन |
| 25 | कोहळा | Kohala | Ash Gourd / पेठा |
| 26 | तोंडली | Tondli | Ivy Gourd / कुंदरू |
| 27 | पडवळ | Padval | Snake Gourd / चिचिंडा |
| 28 | फरसबी | Pharsbi | French Beans / फ्रेंच बीन्स |
| 29 | चवळी | Chavli | Cowpea / लोबिया |
| 30 | शेपू | Shepu | Dill Leaves / सोआ |
| 31 | अंबाडी | Ambadi | Roselle / अंबाड़ी |
| 32 | लसूण | Lasun | Garlic / लहसुन |
| 33 | आले | Aale | Ginger / अदरक |
| 34 | ढोबळी मिरची | Dhobli Mirchi | Capsicum / शिमला मिर्च |
| 35 | पुदीना | Pudina | Mint / पुदीना |
| 36 | वाल | Val | Field Beans / सेम |
| 37 | कच्चे केळे | Kachche Kele | Raw Banana / कच्चा केला |
| 38 | अळू | Alu | Colocasia / अरबी |
| 39 | अळंबी | Alambi | Mushroom / मशरूम |
| 40 | माठ | Math | Amaranth / चौलाई |
| 41 | करडई | Kardai | Safflower / कुसुम |
| 42 | गवार | Gavar | Cluster Beans / ग्वार फली |
| 43 | पावटा | Pavta | Broad Beans / बाकला |
| 44 | कर्टोली | Kartoli | Spiny Gourd / ककोड़ा |
| 45 | कढीपत्ता | Kadhipatta | Curry Leaves / कड़ी पत्ता |
| 46 | हळद | Halad | Turmeric / हल्दी |
| 47 | कांदापात | Kanda Pat | Spring Onion / हरा प्याज |
| 48 | ब्रोकोली | Brokoli | Broccoli / ब्रोकोली |
| 49 | घेवडा | Ghevda | Indian Beans / सेम |
| 50 | चुका | Chuka | Sorrel / खट्टा पालक |
पालेभाज्यांची नावे मराठीत (Leafy Vegetables) 🌿
पालेभाज्या म्हणजे ज्या भाज्यांची पाने आपण खातो. महाराष्ट्रात पालेभाज्यांना जेवणात खूप महत्त्वाचे स्थान आहे — पालक, मेथी, शेपू अशा भाज्या जवळपास रोज कोणाच्या ना कोणाच्या स्वयंपाकघरात बनतात. पालेभाज्या लोह (iron), कॅल्शियम आणि जीवनसत्त्वांनी समृद्ध असतात, त्यामुळे डॉक्टरही त्या नियमित खाण्याचा सल्ला देतात.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | पालक | Palak | Spinach / पालक |
| 2 | मेथी | Methi | Fenugreek / मेथी |
| 3 | शेपू | Shepu | Dill / सोआ |
| 4 | कोथिंबीर | Kothimbir | Coriander / धनिया |
| 5 | अंबाडी | Ambadi | Roselle / अंबाड़ी |
| 6 | माठ | Math | Amaranth / चौलाई |
| 7 | अळू | Alu | Colocasia Leaves / अरबी के पत्ते |
| 8 | करडई | Kardai | Safflower / कुसुम |
| 9 | राजगिरा | Rajgira | Red Amaranth / लाल चौलाई |
| 10 | चुका | Chuka | Sorrel / खट्टा पालक |
| 11 | तांदुळजा | Tandulaja | Green Amaranth / हरी चौलाई |
| 12 | कांदापात | Kanda Pat | Spring Onion / हरा प्याज |
फळभाज्यांची नावे मराठीत (Fruit Vegetables) 🍆
तुम्हाला माहीत आहे का — टोमॅटो, वांगे, भेंडी हे सगळे तांत्रिकदृष्ट्या फळे आहेत, भाज्या नाहीत! कारण त्यांच्यात बिया असतात आणि ते फुलांपासून तयार होतात. पण स्वयंपाकात आपण त्यांना भाजी म्हणूनच वापरतो. या भाज्या चवीला आणि पोषणमूल्यांनी दोन्ही बाबतीत खूप उपयुक्त आहेत.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | टोमॅटो | Tomato | Tomato / टमाटर |
| 2 | वांगे | Vange | Brinjal / बैंगन |
| 3 | भेंडी | Bhendi | Lady Finger / भिंडी |
| 4 | ढोबळी मिरची | Dhobli Mirchi | Capsicum / शिमला मिर्च |
| 5 | हिरवी मिरची | Hirvi Mirchi | Green Chilli / हरी मिर्च |
| 6 | भोपळा | Bhopla | Pumpkin / कद्दू |
| 7 | काकडी | Kakdi | Cucumber / खीरा |
| 8 | तोंडली | Tondli | Ivy Gourd / कुंदरू |
| 9 | कच्चे केळे | Kachche Kele | Raw Banana / कच्चा केला |
| 10 | कर्टोली | Kartoli | Spiny Gourd / ककोड़ा |
Also Read: Dry Fruit Names in Marathi — सुक्या मेव्याची नावे
कंदमुळांची नावे मराठीत (Root Vegetables) 🥕
कंदमुळे म्हणजे जमिनीच्या आत वाढणाऱ्या भाज्या. बटाटा, गाजर, मुळा, बीट — हे सगळे कंदमुळांच्या प्रकारात येतात. या भाज्यांमध्ये भरपूर कार्बोहायड्रेट्स आणि ऊर्जा असते. कंदमुळे शिकताना झाडांची नावे मराठीत जाणून घेणेही मजेशीर ठरते — कारण अनेक झाडांची मुळे सुद्धा भाजी म्हणून वापरली जातात.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | बटाटा | Batata | Potato / आलू |
| 2 | कांदा | Kanda | Onion / प्याज |
| 3 | गाजर | Gajar | Carrot / गाजर |
| 4 | मुळा | Mula | Radish / मूली |
| 5 | बीट | Beet | Beetroot / चुकंदर |
| 6 | सुरण | Suran | Yam / जिमीकंद |
| 7 | रताळे | Ratale | Sweet Potato / शकरकंद |
| 8 | लसूण | Lasun | Garlic / लहसुन |
| 9 | आले | Aale | Ginger / अदरक |
| 10 | हळद | Halad | Turmeric / हल्दी |
शेंगभाज्यांची नावे मराठीत (Pod & Bean Vegetables) 🫘
शेंगभाज्या म्हणजे अशा भाज्या ज्या शेंगांच्या स्वरूपात येतात — फरसबी, गवार, वाल, चवळी, पावटा या सगळ्या शेंगभाज्या आहेत. शाकाहारी लोकांसाठी या भाज्या खूप महत्त्वाच्या आहेत कारण यांमध्ये प्रथिने (protein) मुबलक प्रमाणात असतात. शेवग्याच्या शेंगा तर महाराष्ट्रातील सांबार आणि भाजी या दोन्हींमध्ये लोकप्रिय आहेत.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | फरसबी | Pharsbi | French Beans / फ्रेंच बीन्स |
| 2 | चवळी | Chavli | Cowpea / लोबिया |
| 3 | वाल | Val | Field Beans / सेम |
| 4 | घेवडा | Ghevda | Indian Beans / सेम |
| 5 | गवार | Gavar | Cluster Beans / ग्वार फली |
| 6 | पावटा | Pavta | Broad Beans / बाकला |
| 7 | वाटाणे | Vatane | Green Peas / मटर |
| 8 | शेवगा | Shevga | Drumstick / सहजन |
वेलवर्गीय भाज्यांची नावे (Gourd Vegetables in Marathi) 🥒
वेलवर्गीय भाज्या म्हणजे ज्या वेलींवर वाढतात — दुधी, कारले, दोडका, भोपळा हे सगळे या प्रकारात येतात. पावसाळ्यात आणि उन्हाळ्यात या भाज्या बाजारात भरपूर मिळतात. या भाज्या अनेक मराठी पदार्थांमध्ये वापरल्या जातात — मग ती दुधीची भाजी असो, कारल्याची भजी असो, किंवा भोपळ्याची भाजी.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | दुधी भोपळा | Dudhi Bhopla | Bottle Gourd / लौकी |
| 2 | कारले | Karle | Bitter Gourd / करेला |
| 3 | दोडका | Dodka | Ridge Gourd / तोरई |
| 4 | घोसाळे | Ghosale | Sponge Gourd / नेनुआ |
| 5 | पडवळ | Padval | Snake Gourd / चिचिंडा |
| 6 | कोहळा | Kohala | Ash Gourd / पेठा |
| 7 | भोपळा | Bhopla | Pumpkin / कद्दू |
| 8 | काकडी | Kakdi | Cucumber / खीरा |
| 9 | कर्टोली | Kartoli | Spiny Gourd / ककोड़ा |
हिरव्या भाज्यांची नावे मराठीत (Green Vegetables) 💚
हिरव्या भाज्या आरोग्यासाठी सर्वात फायदेशीर मानल्या जातात. या भाज्यांमध्ये fiber, vitamins आणि minerals भरपूर असतात. मुलांना हिरव्या भाज्या खायला लावणे थोडे कठीण असते, पण त्यांचे आरोग्यविषयक फायदे खरोखरच अमूल्य आहेत! जसे आपण रंगांची नावे मराठीत शिकतो, तसेच या हिरव्या रंगाच्या भाज्याही ओळखायला शिका.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | पालक | Palak | Spinach / पालक |
| 2 | भेंडी | Bhendi | Lady Finger / भिंडी |
| 3 | फरसबी | Pharsbi | French Beans / फ्रेंच बीन्स |
| 4 | गवार | Gavar | Cluster Beans / ग्वार फली |
| 5 | हिरवी मिरची | Hirvi Mirchi | Green Chilli / हरी मिर्च |
| 6 | कोबी | Kobi | Cabbage / पत्तागोभी |
| 7 | ब्रोकोली | Brokoli | Broccoli / ब्रोकोली |
| 8 | शेपू | Shepu | Dill / सोआ |
| 9 | कोथिंबीर | Kothimbir | Coriander / धनिया |
| 10 | पुदीना | Pudina | Mint / पुदीना |
| 11 | माठ | Math | Amaranth / चौलाई |
| 12 | तोंडली | Tondli | Ivy Gourd / कुंदरू |
Also Read: Animal Names in Marathi — प्राण्यांची नावे मराठीत
मसाल्याच्या भाज्या आणि पाने (Herbs & Spice Vegetables) 🌶️
मसाल्याच्या भाज्या आणि पाने म्हणजे अशा गोष्टी ज्या जेवणाला चव, सुगंध आणि रंग देतात. कोथिंबीर, पुदीना, कढीपत्ता यांशिवाय मराठी स्वयंपाक अपूर्णच वाटतो. या भाज्या ताज्या वापरल्या तर चव अजून वाढते. लसूण आणि आले तर जवळपास प्रत्येक भाजीत वापरले जातात.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | कोथिंबीर | Kothimbir | Coriander / धनिया |
| 2 | पुदीना | Pudina | Mint / पुदीना |
| 3 | कढीपत्ता | Kadhipatta | Curry Leaves / कड़ी पत्ता |
| 4 | आले | Aale | Ginger / अदरक |
| 5 | लसूण | Lasun | Garlic / लहसुन |
| 6 | हळद | Halad | Turmeric / हल्दी |
| 7 | हिरवी मिरची | Hirvi Mirchi | Green Chilli / हरी मिर्च |
| 8 | ओवा | Ova | Ajwain / अजवाइन |
भाज्यांबद्दल रोचक तथ्य 🧐
-
भारत जगात दुसऱ्या क्रमांकावर — चीननंतर भारत हा जगातील सर्वात मोठा भाजीपाला उत्पादक देश आहे. महाराष्ट्र, उत्तर प्रदेश आणि पश्चिम बंगाल ही प्रमुख भाजीपाला उत्पादक राज्ये आहेत.
-
टोमॅटो भाजी नाही, फळ आहे! — वनस्पतिशास्त्रानुसार टोमॅटो हे फळ आहे कारण त्यात बिया असतात. पण स्वयंपाकात जगभरात त्याला भाजी म्हणूनच वापरतात.
-
बटाटा जगातील चौथे प्रमुख अन्न — गहू, तांदूळ आणि मका यांनंतर बटाटा हा जगात सर्वाधिक पिकवला जाणारा अन्नपदार्थ आहे. भारतात बटाट्याशिवाय जेवण कल्पनाच करता येत नाही!
-
गाजर मूळ जांभळ्या रंगाचे होते! — आज आपण ओळखतो ते नारिंगी गाजर हे 17व्या शतकात नेदरलँड्समध्ये विकसित करण्यात आले. त्यापूर्वी गाजरे जांभळी, पांढरी आणि पिवळी रंगाची असायची.
-
दुधीत 90% पाणी — दुधी भोपळ्यामध्ये 90% पेक्षा जास्त पाणी असते. म्हणूनच उन्हाळ्यात दुधी खाल्ल्याने शरीराला खूप थंडावा मिळतो आणि hydration राहते.
-
कारले मधुमेहावर गुणकारी — कारले कडू लागते हे खरे, पण ते रक्तातील साखर नियंत्रित करण्यासाठी अत्यंत उपयोगी आहे. आयुर्वेदात कारल्याला औषधी भाजी म्हणून मान्यता आहे.
-
पालक = Popeye ची ताकद — पालकमध्ये भरपूर लोह (iron) आणि कॅल्शियम असते. प्रसिद्ध Popeye या cartoon character मध्ये Popeye पालक खाऊन ताकदवान होतो — हे काल्पनिक आहे, पण पालक खरोखरच शरीरासाठी अतिशय पोषक आहे!
Also Read: Body Part Names in Marathi — शरीराच्या अवयवांची नावे
निष्कर्ष 🙏
या लेखात आम्ही 50 हून अधिक भाज्यांची नावे मराठीत सविस्तर दिली — पालेभाज्या, फळभाज्या, कंदमुळे, शेंगभाज्या, वेलवर्गीय भाज्या, हिरव्या भाज्या आणि मसाल्याच्या भाज्या अशा सगळ्या प्रकारांसह. ही यादी विद्यार्थ्यांना, पालकांना आणि मराठी शिकणाऱ्या प्रत्येकाला नक्कीच उपयोगी पडेल. हा लेख आवडला असेल तर bookmark करा आणि मित्रांसोबत share करा. मराठी शब्दसंग्रह अजून वाढवायचा असेल तर आमच्या वेबसाइटवरचे इतर लेखही जरूर वाचा!