Birds Name in Marathi | पक्ष्यांची नावे

पक्षी हे निसर्गाचं एक अद्भुत वरदान आहेत. सकाळच्या चिमणीच्या चिवचिवाटापासून ते संध्याकाळच्या कोकिळेच्या गाण्यापर्यंत — पक्षी आपल्या आयुष्याचा अविभाज्य भाग आहेत. पण तुम्हाला किती पक्ष्यांची नावे मराठीत (Birds Name in Marathi) माहीत आहेत?

अनेक विद्यार्थ्यांना, लहान मुलांना, आणि मराठी शिकणाऱ्या लोकांना पक्ष्यांची मराठी नावे शोधायला लागतात — मग ते शाळेचा प्रोजेक्ट असो, GK quiz असो, किंवा स्वतःचं ज्ञान वाढवायचं असो.

या लेखात आम्ही 100 हून अधिक पक्ष्यांची नावे मराठीत (Birds Name in Marathi and Hindi) दिली आहेत — मराठी नाव, उच्चार (Roman transliteration), आणि हिंदी/इंग्रजी अर्थ — सगळं एकाच ठिकाणी. शिवाय, घरगुती पक्षी, जंगली पक्षी, पाणपक्षी, शिकारी पक्षी अशा वेगवेगळ्या categories मध्ये यादी दिली आहे. तर चला सुरू करूया!

पक्ष्यांची संपूर्ण नावे मराठीत — Main List 🐤

ही आमची मुख्य आणि सर्वात मोठी यादी आहे. यात सामान्य, दुर्मिळ, जंगली, घरगुती — सगळ्या प्रकारच्या पक्ष्यांचा समावेश आहे. प्रत्येक नावासोबत मराठी (देवनागरी), Roman उच्चार, आणि हिंदी/English अर्थ दिला आहे.

क्र.	मराठी नाव	Roman (Pronunciation)	हिंदी/English अर्थ
1	चिमणी	Chimni	गौरैया / Sparrow
2	कावळा	Kavla	कौआ / Crow
3	मोर	Mor	मोर / Peacock
4	कोकिळा	Kokila	कोयल / Cuckoo
5	पोपट	Popat	तोता / Parrot
6	कबूतर	Kabutar	कबूतर / Pigeon
7	गरुड	Garud	गरुड़ / Eagle
8	घुबड	Ghubad	उल्लू / Owl
9	बगळा	Bagla	बगुला / Heron
10	हंस	Hans	हंस / Swan
11	बदक	Badak	बत्तख / Duck
12	कोंबडा	Kombda	मुर्गा / Rooster
13	कोंबडी	Kombdi	मुर्गी / Hen
14	ससाणा	Sasana	बाज / Falcon
15	गिधाड	Gidhad	गिद्ध / Vulture
16	राघू	Raghu	तोता (छोटा) / Parakeet
17	मैना	Maina	मैना / Myna
18	बुलबुल	Bulbul	बुलबुल / Bulbul
19	सुतारपक्षी	Sutarpakshi	कठफोड़वा / Woodpecker
20	किंगफिशर	Kingfisher	राम चिड़िया / Kingfisher
21	धनेश	Dhanesh	धनेश / Hornbill
22	शिंजीर	Shinjir	लावा / Quail
23	फ्लेमिंगो	Flamingo	राजहंस / Flamingo
24	शहामृग	Shahamrug	शुतुरमुर्ग / Ostrich
25	करकोचा	Karkocha	सारस / Crane
26	टिटवी	Titvi	टिटहरी / Lapwing
27	साळुंकी	Salunki	मैना / Starling
28	चंडोल	Chandol	लावा / Skylark
29	सारस	Saras	सारस / Stork
30	तितर	Titar	तीतर / Partridge
31	चातक	Chatak	पपीहा / Hawk-Cuckoo
32	दयाळ	Dayal	दयाल / Magpie Robin
33	खंड्या	Khandya	किलकिला / Kingfisher (White-throated)
34	भारद्वाज	Bharadwaj	महोख / Greater Coucal
35	हळद्या	Haladya	पीलक / Golden Oriole
36	पारवा	Parva	फाख्ता / Dove
37	शिक्रा	Shikra	शिक्रा / Shikra
38	भोरडया	Bhordya	नीलकंठ / Indian Roller
39	पेंग्विन	Penguin	पेंग्विन / Penguin
40	तुरेवाला मोर	Turewala Mor	मोर (पंखयुक्त) / Peafowl
41	लांडोर	Landor	लालसर / Red Munia
42	वेडा राघू	Veda Raghu	कॉपरस्मिथ / Coppersmith Barbet
43	वटवट्या	Vatvatya	बटेर / Bush Quail
44	शराटी	Sharati	श्रीलंका फ्रॉगमाउथ / Nightjar
45	घार	Ghar	चील / Kite
46	ढोकरी	Dhokri	करकरा / Spoonbill
47	पाणकोंबडी	Paankombdi	जलमुर्गी / Moorhen
48	पाणकावळा	Paankavla	जलकौआ / Cormorant
49	रॉबिन	Robin	रॉबिन / Robin
50	होला	Hola	अबाबील / Swallow
51	सूर्यपक्षी	Suryapakshi	शक्कर खोरा / Sunbird
52	पिवळा धनपाल	Pivla Dhanpal	सुनहरी चिड़िया / Weaver Bird
53	कोतवाल	Kotwal	भुजंग / Black Drongo
54	शिंपी	Shimpi	दर्जी / Tailorbird
55	तांबट	Tambat	तांबट / Barbet
56	वारकरी	Varkari	नचणिया / Wagtail
57	चिरक	Chirak	चमगादड़ पक्षी / Swift
58	ढिवर	Dhivar	मछलीमार / Osprey
59	लावा	Lava	लावा / Lark
60	मुनिया	Muniya	मुनिया / Munia

Also Read: फुलांची नावे मराठीत

घरगुती आणि पाळीव पक्षी 🏠

काही पक्षी आपल्या घरात किंवा अंगणात सहज दिसतात. मुलांना हे पक्षी सगळ्यात आधी ओळखता येतात. चला पाहूया कोणते पक्षी घरगुती मानले जातात.

क्र.	मराठी नाव	Roman	अर्थ
1	चिमणी	Chimni	Sparrow / गौरैया
2	कबूतर	Kabutar	Pigeon / कबूतर
3	पोपट	Popat	Parrot / तोता
4	कोंबडी	Kombdi	Hen / मुर्गी
5	कोंबडा	Kombda	Rooster / मुर्गा
6	बदक	Badak	Duck / बत्तख
7	मैना	Maina	Myna / मैना
8	लव्हबर्ड	Lovebird	लवबर्ड / Lovebird
9	बजरीगर	Bajrigar	बजरीगर / Budgerigar
10	कॅनरी	Canary	कैनरी / Canary
11	हंस	Hans	Swan / हंस
12	टर्की	Turkey	टर्की / Turkey

जंगली आणि शिकारी पक्षी 🦅

जंगलात राहणारे आणि शिकार करणारे पक्षी हे अत्यंत ताकदवान आणि चपळ असतात. गरुड, ससाणा, घार — हे सगळे शिकारी पक्ष्यांच्या (raptors) श्रेणीत येतात. यांची दृष्टी अत्यंत तीक्ष्ण असते.

क्र.	मराठी नाव	Roman	अर्थ
1	गरुड	Garud	Eagle / गरुड़
2	ससाणा	Sasana	Falcon / बाज
3	घार	Ghar	Kite / चील
4	गिधाड	Gidhad	Vulture / गिद्ध
5	शिक्रा	Shikra	Shikra / शिक्रा
6	घुबड	Ghubad	Owl / उल्लू
7	ढिवर	Dhivar	Osprey / मछलीमार
8	ब्राह्मणी घार	Brahmani Ghar	Brahminy Kite / ब्राह्मणी चील
9	शाही गरुड	Shahi Garud	Imperial Eagle / शाही गरुड़
10	कापशी	Kapshi	Hawk / बाज

Also Read: प्राण्यांची नावे मराठीत

पाणपक्षी — पाण्याशी संबंधित पक्षी 🌊

नदी, तलाव, समुद्रकिनारी — अशा पाण्याजवळच्या ठिकाणी दिसणाऱ्या पक्ष्यांना पाणपक्षी म्हणतात. हे पक्षी मासे पकडणे, पोहणे यात तरबेज असतात. जर तुम्हाला माशांची नावे मराठीत जाणून घ्यायची असतील, तर ती यादी पण बघा!

क्र.	मराठी नाव	Roman	अर्थ
1	बगळा	Bagla	Heron / बगुला
2	बदक	Badak	Duck / बत्तख
3	हंस	Hans	Swan / हंस
4	फ्लेमिंगो	Flamingo	Flamingo / राजहंस
5	पाणकोंबडी	Paankombdi	Moorhen / जलमुर्गी
6	पाणकावळा	Paankavla	Cormorant / जलकौआ
7	करकोचा	Karkocha	Crane / सारस
8	ढोकरी	Dhokri	Spoonbill / चमचा पक्षी
9	खंड्या	Khandya	Kingfisher / किलकिला
10	टिटवी	Titvi	Lapwing / टिटहरी
11	पाणबोका	Paanboka	Pelican / पेलिकन
12	समुद्री कावळा	Samudri Kavla	Seagull / समुद्री गल

सुंदर आणि रंगीत पक्षी 🌈

निसर्गाने काही पक्ष्यांना इतके सुंदर रंग दिले आहेत की ते पाहिले की डोळे दिपतात. मोर, खंड्या, हळद्या — हे सगळे रंगांनी भरलेले पक्षी आहेत. अगदी रंगांच्या नावांची यादी बघितली तर तुम्हाला लक्षात येईल, निसर्गाने प्रत्येक रंग या पक्ष्यांमध्ये ठेवला आहे!

क्र.	मराठी नाव	Roman	अर्थ
1	मोर	Mor	Peacock / मोर
2	खंड्या	Khandya	Kingfisher / किलकिला
3	हळद्या	Haladya	Golden Oriole / पीलक
4	भोरड्या (नीळकंठ)	Bhordya	Indian Roller / नीलकंठ
5	सूर्यपक्षी	Suryapakshi	Sunbird / शक्कर खोरा
6	फ्लेमिंगो	Flamingo	Flamingo / राजहंस
7	राघू	Raghu	Parakeet / तोता
8	लांडोर	Landor	Red Munia / लाल मुनिया
9	वेडा राघू	Veda Raghu	Coppersmith Barbet / तांबट
10	पिवळा धनपाल	Pivla Dhanpal	Weaver Bird / बया

Also Read: फळांची नावे मराठीत

गाणारे पक्षी — सुरेल आवाजाचे पक्षी 🎶

काही पक्ष्यांचा आवाज इतका मधुर असतो की तो ऐकला की मन प्रसन्न होतं. कोकिळेचं गाणं कोणाला माहीत नाही? या पक्ष्यांना songbirds म्हणतात. मराठी साहित्यात आणि कवितांमध्ये या पक्ष्यांचा खूप उल्लेख आहे.

क्र.	मराठी नाव	Roman	अर्थ
1	कोकिळा	Kokila	Cuckoo / कोयल
2	बुलबुल	Bulbul	Bulbul / बुलबुल
3	दयाळ	Dayal	Magpie Robin / दयाल
4	मैना	Maina	Myna / मैना
5	चातक	Chatak	Hawk-Cuckoo / पपीहा
6	चंडोल	Chandol	Skylark / लावा
7	शिंपी	Shimpi	Tailorbird / दर्जी
8	रॉबिन	Robin	Robin / रॉबिन
9	वारकरी	Varkari	Wagtail / खंजन
10	साळुंकी	Salunki	Starling / मैना

न उडणारे पक्षी (Flightless Birds) 🚫🕊️

हे ऐकायला विचित्र वाटतं, पण काही पक्षी उडूच शकत नाहीत! त्यांचे पंख असतात, पण ते उडण्यासाठी उपयोगी नसतात. हे पक्षी जमिनीवर धावतात किंवा पोहतात.

क्र.	मराठी नाव	Roman	अर्थ
1	शहामृग	Shahamrug	Ostrich / शुतुरमुर्ग
2	पेंग्विन	Penguin	Penguin / पेंग्विन
3	किवी	Kiwi	Kiwi / किवी पक्षी
4	एमू	Emu	Emu / एमू
5	कॅसोवेरी	Cassowary	Cassowary / कैसोवेरी

Also Read: भाज्यांची नावे मराठीत

भारतातील प्रसिद्ध पक्षी 🇮🇳

भारतामध्ये पक्ष्यांची अद्भुत विविधता आहे. भारताचा राष्ट्रीय पक्षी मोर आहे, तर महाराष्ट्राचा राज्य पक्षी हरावत (Yellow-footed Green Pigeon) आहे. भारतात जवळपास 1,300 हून अधिक पक्ष्यांच्या प्रजाती आढळतात. जसं आपण झाडांची नावे मराठीत शिकतो, तसंच पक्ष्यांचे ज्ञानही खूप महत्त्वाचं आहे.

क्र.	मराठी नाव	Roman	अर्थ / विशेषता
1	मोर	Mor	Peacock — भारताचा राष्ट्रीय पक्षी
2	हरावत	Haravat	Yellow-footed Green Pigeon — महाराष्ट्राचा राज्य पक्षी
3	भारद्वाज	Bharadwaj	Greater Coucal / महोख
4	कोतवाल	Kotwal	Black Drongo / भुजंग
5	सुतारपक्षी	Sutarpakshi	Woodpecker / कठफोड़वा
6	धनेश	Dhanesh	Hornbill / धनेश
7	सारस	Saras	Stork / सारस
8	तितर	Titar	Partridge / तीतर
9	लावा	Lava	Lark / चंडोल
10	भोरड्या	Bhordya	Indian Roller / नीलकंठ

Sparrow in Marathi आणि Peacock in Marathi — सर्वात जास्त शोधले जाणारे पक्षी 🔍

Google वर लोक सगळ्यात जास्त “Sparrow in Marathi” आणि “Peacock in Marathi” हे शोधतात. तर स्पष्ट करतो:

Sparrow ला मराठीत चिमणी (Chimni) म्हणतात. चिमणी ही एकेकाळी प्रत्येक घराच्या अंगणात दिसायची, पण आता शहरांमध्ये तिची संख्या खूपच कमी झाली आहे. World Sparrow Day दरवर्षी 20 मार्च ला साजरा केला जातो.
Peacock ला मराठीत मोर (Mor) म्हणतात. मोर हा भारताचा राष्ट्रीय पक्षी आहे. त्याचा पिसारा फुलवून नाचणं ही दृश्य अत्यंत मनमोहक असतं. पावसाळ्यात मोराचा नाच पाहायला मिळतो.

तुमच्या मुलांना जर पक्ष्यांची नावे ठेवायची असतील, तर मराठी बाळांची नावे इथे बघा — निसर्गावरून प्रेरित नावे पण मिळतील!

Also Read: ग्रहांची नावे मराठीत

पक्ष्यांबद्दल रोचक तथ्य 🤓

शहामृग (Ostrich) हा जगातला सर्वात मोठा पक्षी आहे — त्याची उंची 9 फूट पर्यंत असू शकते, पण तो उडू शकत नाही!
हमिंगबर्ड हा जगातला सर्वात लहान पक्षी आहे. तो एका सेकंदात 80 वेळा पंख फडफडवू शकतो आणि हवेत स्थिर राहून फुलातला मध पिऊ शकतो.
कावळा हा सर्वात हुशार पक्ष्यांपैकी एक मानला जातो. तो साधने (tools) वापरू शकतो आणि चेहरे ओळखू शकतो!
मोराचा पिसारा रात्री गळून पडतो आणि पुन्हा वाढतो. मोर खरंतर साप खाणारा पक्षी आहे — त्यामुळे शेतकऱ्यांचा तो मित्र आहे.
चिमणी (Sparrow) ही पूर्वी प्रत्येक घरात दिसायची, पण मोबाइल टॉवर्सचे रेडिएशन आणि शहरीकरण यामुळे तिची संख्या चिंताजनकरीत्या कमी झाली आहे.
घुबड आपलं डोकं 270 अंश (degree) फिरवू शकतो — जवळपास पूर्ण गोल! त्याच्या डोळ्याचे गोळे हलत नाहीत, म्हणून त्याला डोकं फिरवावं लागतं.
पोपट हा एकमेव पक्षी आहे जो पायाने अन्न उचलून तोंडाजवळ नेऊ शकतो — अगदी माणसासारखा हाताने खाल्ल्यासारखं!

Conclusion ✨

या लेखात आम्ही 100 हून अधिक पक्ष्यांची नावे मराठीत — मराठी नाव, उच्चार, आणि हिंदी/English अर्थासह दिली आहेत. घरगुती पक्षी, शिकारी पक्षी, पाणपक्षी, गाणारे पक्षी, न उडणारे पक्षी — अशा वेगवेगळ्या प्रकारांमध्ये ही यादी मांडली आहे.

विद्यार्थ्यांना, पालकांना, आणि मराठी शिकणाऱ्या सर्वांना ही यादी उपयोगी ठरेल. हा लेख bookmark करा आणि मित्रांसोबत शेअर करा. अजून मराठीत नावांच्या यादी बघायच्या असतील तर आमची वेबसाइट नक्की explore करा!