महाराष्ट्र हे समुद्रकिनारी राज्य असल्यामुळे इथल्या खाद्यसंस्कृतीत माशांना अत्यंत महत्त्वाचं स्थान आहे. कोकणापासून विदर्भापर्यंत, माशांचे वेगवेगळे प्रकार आणि त्यांची वेगवेगळी नावे आपल्याला ऐकायला मिळतात. पण अनेकदा बाजारात गेल्यावर किंवा रेसिपी वाचताना एखाद्या माशाचं मराठी नाव कळत नाही, किंवा हिंदी-इंग्लिशमध्ये काय म्हणतात ते सापडत नाही.
म्हणूनच आम्ही इथे माशांची नावे मराठीत (Fish Names in Marathi) ची एक संपूर्ण यादी तयार केली आहे — ज्यात समुद्री मासे, गोड्या पाण्यातील मासे, आणि बाजारात सहज मिळणारे सगळे मासे आहेत.
ही लिस्ट विद्यार्थ्यांसाठी, गृहिणींसाठी, मराठी शिकणाऱ्या लोकांसाठी आणि मासे आवडणाऱ्या प्रत्येकासाठी उपयोगी आहे. प्रत्येक माशाचं मराठी नाव, उच्चार (Roman), आणि हिंदी/English अर्थ — सगळं एकाच ठिकाणी मिळेल. तर चला, मासळीची नावे (Fish Name in Marathi and Hindi) जाणून घेऊया!
माशांची संपूर्ण नावे — मुख्य यादी 🐠
ही आमची मुख्य मास्टर लिस्ट आहे जिथे तुम्हाला समुद्री आणि गोड्या पाण्यातील दोन्ही प्रकारचे मासे एकत्र मिळतील. बाजारात जाण्याआधी ही लिस्ट एकदा बघा — खूप कामी येईल!
| क्र. | मराठी नाव | Roman (Pronunciation) | हिंदी/English अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | सुरमई | Surmai | King Mackerel / सुरमई |
| 2 | पापलेट | Paplet | Pomfret / पापलेट |
| 3 | बांगडा | Bangda | Mackerel / बांगडा |
| 4 | रावस | Rawas | Indian Salmon / रावस |
| 5 | बोंबील | Bombil | Bombay Duck / बॉम्बे डक |
| 6 | हलवा | Halwa | Black Pomfret / काला पापलेट |
| 7 | मांदेली | Mandeli | Anchovy / मांदेली |
| 8 | तारली | Tarli | Sardine / तारली |
| 9 | कोळंबी | Kolambi | Prawn / झींगा |
| 10 | खेकडा | Khekda | Crab / केकड़ा |
| 11 | शिंगाळा | Shingala | Catfish / कैटफ़िश |
| 12 | रोहू | Rohu | Rohu / रोहू |
| 13 | कटला | Katla | Catla / कतला |
| 14 | मृगळ | Mrugal | Mrigal Carp / मृगल |
| 15 | जिताडा | Jitada | Pearl Spot / जिताडा |
| 16 | शेवंड | Shevand | Lobster / लॉबस्टर |
| 17 | तिसऱ्या | Tisarya | Clam / क्लैम |
| 18 | शिंपले | Shimple | Mussel / मसल |
| 19 | मोदक | Modak | Sole Fish / सोल फिश |
| 20 | वाम | Vaam | Eel / ईल |
| 21 | ढोमा | Dhoma | Croaker / ढोमा |
| 22 | घोळ | Ghol | Ghol / Jewfish / ज्यू फिश |
| 23 | दाटिणा | Datina | Snapper / स्नैपर |
| 24 | शेंवटी | Shevanti | Silver Belly / सिल्वर बेली |
| 25 | मुशी | Mushi | Yellow-fin Tuna / येलोफिन ट्यूना |
| 26 | पाला | Pala | Indian Shad / हिल्सा |
| 27 | चिंबोरी | Chimbori | Small Crab / छोटा केकड़ा |
| 28 | काळुंदर | Kalundar | Red Snapper / रेड स्नैपर |
| 29 | रानी | Rani | Pink Perch / पिंक पर्च |
| 30 | लेप | Lep | Flathead Fish / फ्लैटहेड |
| 31 | सौंदाळा | Saundala | Barracuda / बाराकुडा |
| 32 | खारवी | Kharvi | Mullet / मुलेट |
| 33 | शेवळ | Sheval | Murrel / मुरेल |
| 34 | महसीर | Mahseer | Mahseer / महासीर |
| 35 | मोरी | Mori | Small Shark / छोटी शार्क |
| 36 | मुशी | Mushi | Tuna / ट्यूना |
| 37 | जवळा | Jawla | Dried Shrimp / सूखा झींगा |
| 38 | करंदी | Karandi | Scad / स्कैड |
| 39 | ताम्बूस | Tambus | Red Snapper / रेड स्नैपर |
| 40 | चांदवा | Chandwa | Seer Fish / सीर फिश |
| 41 | कालवं | Kalvan | Oyster / ऑयस्टर |
| 42 | बोई | Boi | Mullet / मुलेट |
| 43 | वाघमासा | Vaghmasa | Shark / शार्क |
| 44 | एरंडी | Erandi | Ray Fish / रे फिश |
| 45 | चिमणी | Chimni | Small Sardine / छोटी तारली |
| 46 | कर्ली | Karli | Threadfin / थ्रेडफिन |
| 47 | दर्या | Darya | Ribbon Fish / रिबन फिश |
| 48 | शंकुश | Shankush | Swordfish / स्वोर्डफिश |
| 49 | गावठी रोहू | Gavthi Rohu | Country Rohu / देसी रोहू |
| 50 | टाइगर कोळंबी | Tiger Kolambi | Tiger Prawn / टाइगर झींगा |
Also Read: फळांची नावे मराठीत
समुद्री माशांची नावे 🌊
महाराष्ट्राला कोकणचा लांबलचक समुद्रकिनारा लाभलेला आहे, त्यामुळे इथल्या लोकांच्या ताटात समुद्री मासे हे रोजचं जेवण आहे. सुरमई, पापलेट, बांगडा — हे मासे प्रत्येक कोकणी माणसाच्या आयुष्याचा भाग आहेत. चला बघूया कोणकोणते समुद्री मासे आपल्याकडे मिळतात.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | सुरमई | Surmai | King Mackerel |
| 2 | पापलेट | Paplet | Silver Pomfret |
| 3 | बांगडा | Bangda | Indian Mackerel |
| 4 | रावस | Rawas | Indian Salmon |
| 5 | बोंबील | Bombil | Bombay Duck |
| 6 | हलवा | Halwa | Black Pomfret |
| 7 | तारली | Tarli | Sardine |
| 8 | मांदेली | Mandeli | Anchovy |
| 9 | घोळ | Ghol | Jewfish |
| 10 | ढोमा | Dhoma | Croaker |
| 11 | सौंदाळा | Saundala | Barracuda |
| 12 | दाटिणा | Datina | Snapper |
| 13 | दर्या | Darya | Ribbon Fish |
| 14 | मोरी | Mori | Small Shark |
| 15 | वाघमासा | Vaghmasa | Shark |
गोड्या पाण्यातील माशांची नावे (नदी / तलाव) 🏞️
समुद्रापासून दूर असलेल्या भागांत — जसं की विदर्भ, मराठवाडा, पश्चिम महाराष्ट्र — तिथे नद्या आणि तलावांमधून मिळणारे गोड्या पाण्यातील मासे खूप लोकप्रिय आहेत. हे मासे सामान्यतः फार्ममध्येही पाळले जातात. जर तुम्हाला प्राण्यांची नावे मराठीत जाणून घ्यायची असतील, तर ती यादी पण बघा.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | रोहू | Rohu | Rohu / रोहू |
| 2 | कटला | Katla | Catla / कतला |
| 3 | मृगळ | Mrugal | Mrigal Carp |
| 4 | शिंगाळा | Shingala | Catfish |
| 5 | शेवळ | Sheval | Murrel / मुरेल |
| 6 | महसीर | Mahseer | Mahseer / महासीर |
| 7 | जिताडा | Jitada | Pearl Spot |
| 8 | वाम | Vaam | Eel / ईल |
| 9 | बोई | Boi | Mullet |
| 10 | रानी | Rani | Pink Perch |
| 11 | मिसळ | Misal | Tilapia / तिलापिया |
| 12 | चिलापी | Chilapi | Walking Catfish |
Also Read: भाज्यांची नावे मराठीत
कोळंबी आणि इतर शेलफिश 🦐
मासे म्हणजे फक्त फिश नाही — कोळंबी, खेकडे, शिंपले, कालवं हे सगळं मराठी माणसाच्या जेवणात नेहमी दिसतं. विशेषतः कोकणी जेवणात कोळंबी भात आणि खेकड्याचं कालवण म्हणजे अप्रतिम चव!
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | कोळंबी | Kolambi | Prawn / झींगा |
| 2 | टाइगर कोळंबी | Tiger Kolambi | Tiger Prawn |
| 3 | जवळा | Jawla | Dried Shrimp |
| 4 | खेकडा | Khekda | Crab / केकड़ा |
| 5 | चिंबोरी | Chimbori | Small Crab |
| 6 | शेवंड | Shevand | Lobster / लॉबस्टर |
| 7 | तिसऱ्या | Tisarya | Clam |
| 8 | शिंपले | Shimple | Mussel |
| 9 | कालवं | Kalvan | Oyster |
| 10 | स्क्विड | Squid | Squid / स्क्विड |
बाजारात सर्वाधिक लोकप्रिय मासे 🛒
बाजारात गेल्यावर कोणते मासे सगळ्यात जास्त विकले जातात? पुणे, मुंबई, रत्नागिरी, कोल्हापूर — कुठेही जा, या माशांची मागणी नेहमीच जास्त असते. या माशांच्या किमती ऋतू आणि उपलब्धतेनुसार बदलतात. जसं महिन्यांची नावे मराठीत वेगवेगळी असतात, तसंच प्रत्येक महिन्यात मिळणारे मासेही वेगळे असतात!
| क्र. | मराठी नाव | Roman | लोकप्रिय कारण |
|---|---|---|---|
| 1 | पापलेट | Paplet | सर्वांचा आवडता, कमी काटे |
| 2 | सुरमई | Surmai | चव अप्रतिम, फ्राय साठी बेस्ट |
| 3 | बांगडा | Bangda | स्वस्त आणि चविष्ट |
| 4 | रावस | Rawas | मोठा, रसदार मासा |
| 5 | बोंबील | Bombil | सुक्यासाठी आणि तळण्यासाठी |
| 6 | कोळंबी | Kolambi | चटपटीत रेसिपीज |
| 7 | रोहू | Rohu | गोड्या पाण्यातील किंग |
| 8 | घोळ | Ghol | सगळ्यात महागडा मासा |
Also Read: पक्ष्यांची नावे मराठीत
सुकलेल्या माशांची नावे (सुकट / सुकी मासळी) 🐟
कोकणात आणि मालवणात सुकी मासळी खूप प्रसिद्ध आहे. पावसाळ्यात ताजे मासे कमी मिळतात, त्यामुळे उन्हाळ्यात मासे वाळवून साठवले जातात. ही परंपरा पिढ्यानपिढ्या चालत आलेली आहे.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| 1 | सुके बोंबील | Suke Bombil | Dried Bombay Duck |
| 2 | जवळा | Jawla | Dried Shrimp |
| 3 | सुकी तारली | Suki Tarli | Dried Sardine |
| 4 | सुका बांगडा | Suka Bangda | Dried Mackerel |
| 5 | सुकी मांदेली | Suki Mandeli | Dried Anchovy |
| 6 | सुका खेकडा | Suka Khekda | Dried Crab |
| 7 | नेटकोळी | Netkoli | Dried Stolephorus |
| 8 | सुकी कोळंबी | Suki Kolambi | Dried Prawn |
महागडे आणि दुर्मिळ मासे 💎
काही मासे इतके दुर्मिळ आहेत की त्यांची किंमत ऐकून डोळे विस्फारतील. घोळ हा मासा तर एका माशाला लाखो रुपये मिळतात — कारण त्याच्या पोटातील हवेच्या पिशवीला (air bladder) आंतरराष्ट्रीय बाजारात प्रचंड मागणी आहे. जसे रत्ने आणि रंगांची नावे दुर्मिळ असतात, तसेच हे मासे खूप कमी सापडतात.
| क्र. | मराठी नाव | Roman | विशेषता |
|---|---|---|---|
| 1 | घोळ | Ghol | एका माशाला ₹2-5 लाख |
| 2 | रावस | Rawas | प्रीमियम दर्जाचा मासा |
| 3 | सुरमई | Surmai | हिवाळ्यात किंमत वाढते |
| 4 | शेवंड | Shevand | लॉबस्टर, निर्यात होतो |
| 5 | टाइगर कोळंबी | Tiger Kolambi | हॉटेलमध्ये महाग |
| 6 | महसीर | Mahseer | नामशेष होण्याच्या मार्गावर |
Also Read: फुलांची नावे मराठीत
ऋतूनुसार मिळणारे मासे 🌦️
प्रत्येक ऋतूत वेगवेगळे मासे जास्त मिळतात. पावसाळ्यात (जून-ऑगस्ट) समुद्रात मासेमारी बंदी असते, त्यामुळे ताजी मासळी कमी मिळते. हिवाळ्यात सुरमई आणि पापलेटचा सीझन असतो, तर उन्हाळ्यात बांगडा आणि तारली भरपूर मिळतात.
| ऋतू | मराठी नाव | Roman | अर्थ |
|---|---|---|---|
| हिवाळा | सुरमई | Surmai | King Mackerel |
| हिवाळा | पापलेट | Paplet | Pomfret |
| हिवाळा | रावस | Rawas | Indian Salmon |
| उन्हाळा | बांगडा | Bangda | Mackerel |
| उन्हाळा | तारली | Tarli | Sardine |
| उन्हाळा | मांदेली | Mandeli | Anchovy |
| पावसाळा | रोहू | Rohu | Rohu (गोड्या पाण्यातील) |
| पावसाळा | कटला | Katla | Catla (गोड्या पाण्यातील) |
| सगळे ऋतू | कोळंबी | Kolambi | Prawn |
| सगळे ऋतू | बोंबील | Bombil | Bombay Duck |
माशांबद्दल रोचक तथ्य 🤔
-
घोळ हा जगातील सर्वात महागड्या माशांपैकी एक आहे. एका घोळ माशाला 5 लाख रुपयांपर्यंत किंमत मिळू शकते. त्याच्या air bladder ला “sea gold” म्हणतात कारण त्याचा उपयोग औषधांमध्ये होतो.
-
बोंबील हा फक्त भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर मिळतो. याला “Bombay Duck” हे नाव ब्रिटिशांनी दिलं — पण हा बदक नसून मासा आहे! ब्रिटिश काळात मुंबई मेलमध्ये सुके बोंबील नेले जायचे, त्याच्या वासावरून हे नाव पडलं.
-
पापलेट हा मासा जाळ्यात अडकला तरी सहज निसटतो कारण त्याचं शरीर खूप चपटं आणि गुळगुळीत असतं. म्हणूनच तो महाग मिळतो — कारण पकडणं कठीण!
-
महसीर हा मासा महाराष्ट्राच्या नद्यांमध्ये आढळतो आणि त्याला “Tiger of Indian Rivers” म्हणतात. पण दुर्दैवाने हा मासा आता नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे.
-
रावस (Indian Salmon) हा खरा Salmon नाही. पण त्याची चव आणि texture salmon सारखी असल्यामुळे त्याला हे नाव पडलं. भारतातील सर्वात प्रीमियम माशांपैकी एक.
-
कोकणात मासेमारी ही फक्त नोकरी नाही — ती संस्कृती आहे. कोळी समुदायाची संपूर्ण ओळख मासेमारीशी जोडलेली आहे. त्यांच्या गाण्यांमध्ये, सणांमध्ये, आणि कलेमध्ये मासे नेहमी दिसतात.
-
पावसाळ्यात समुद्री मासेमारीवर बंदी असते — साधारण 1 जून ते 31 जुलै. हे माशांच्या प्रजनन काळासाठी केलं जातं, जेणेकरून माशांची संख्या टिकून राहावी.
Also Read: झाडांची नावे मराठीत
शेवटी काय सांगायचं तर… ✨
या लेखात आम्ही 60+ माशांची नावे मराठीत — समुद्री, गोड्या पाण्यातील, शेलफिश, सुकी मासळी, आणि दुर्मिळ मासे — सगळ्यांची यादी दिली आहे. मराठी, Roman उच्चार, आणि हिंदी-English अर्थ — सगळं एकाच ठिकाणी! ही यादी बाजारात जाताना, रेसिपी बनवताना, किंवा मराठी शिकताना नक्की कामी येईल. हा लेख बुकमार्क करा आणि तुमच्या मित्रमंडळींना शेअर करा. अजून शब्दसंग्रह वाढवायचा असेल तर आमच्या शरीराच्या अवयवांची नावे आणि सुकामेव्यांची नावे या लेखांना भेट द्या!